Türkçede Boş Artgönderim ve Söylem Atlama

Abstract

Bu çalışmada Türkçe yazılı söylemde boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevleri incelenmektedir. Çalışmanın bütüncesini 2004-2006 yıllarında yayınlanan 6 biyografi kitabı oluşturmaktadır. Araştırma için söylemedimbilimsel bir yaklaşım benimsenmektedir. Boş artgönderimin söylemedimbilimsel işlevini açıklamak üzere, söylemde bir önermenin kendinden hemen önceki önermeye değil de söylemde üretilmiş daha önceki bir önermeye bağlanması durumu olan söylem atlama yapıları üzerine odaklanılmaktadır. Başka bir deyişle, çalışmamızda bir göndergeye yapılan en son gönderimin hemen bir önceki önermede değil de kendinden daha önce gelen bir önermede oluştuğu söylem atlama yapılarında görülen boş artgönderim kullanımları ele alınmaktadır. Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini, söylemin retorik ilişkiler yolu ile birbirlerine bağlanan söylem bölütlerinden oluştuğu ve aşamalı bir şekilde yapılandırıldığı görüşünü temel alan Bölütlenmiş Söylem Temsilleştirme Kuramı (BSTK) (Asher, 1993; Asher ve Lascarides, 2003) oluşturmaktadır. Söylem atlama yapılarının ortaya çıkarılabilmesi amacıyla bütüncedeki metinler söylem bölütlerine ayrılarak söylem bölütleri arasındaki retorik ilişkiler belirlenmiştir. Yapılan çözümlemeler sonucunda, bu ilişkilerin söylemde boş artgönderim kullanımını etkilediği ve boş artgönderimlerin bu ilişkiler yoluyla söylemin güncellenmesinde önvarsayımları tetikleyerek söylem bağdaşıklığının güçlendirilmesine katkıda bulunduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, çalışmamızın başında ortaya koyduğumuz varsayımlar bütünce çözümlemesi sonucu elde edilen bulgular tarafından doğrulanmıştır.