Yazılı Metinden Sözlü Çeviride Akıcısızlık ve Duraklar: Öğrenci Odaklı Bütünce Temelli Bir Yaklaşım

Abstract

Bu çalışma, öğrenci odaklı bütünce temelli bir yaklaşımla, yazılı metinden sözlü çeviri esnasındaki öğrenci performanslarında görülen akıcısızlığın takibinin alımlama, üretim, planlama ve aktarım gibi çeviriye ilişkin bilişsel süreçlere yönelik olarak önemli bilgiler sunduğu fikrine dayanmaktadır. Çalışmamızın temel amacı, öğrenci çevirilerinde akıcısızlık türlerinden biri sayılan durak sıklığının, öğrencilerin çeviri sürelerine etkisini ve bu olgunun hangi sözdizimsel yapılarda eşleştiğini yönlülük (İngilizce-Türkçe ve Türkçe- İngilizce) ve metin türü (bilgilendirici ve anlatımsal metinler) parametreleri bağlamında çözümlemektir. Bir başka deyişle, boş ve dolu duraklarla yordanan yazılı metinden sözlü çeviri edimi sırasında öğrencilerin yaşadığı sorunların hangi sözdizimsel yapılar üzerinde oluştuğunu bilişsel olarak ortaya koymak için, durak sıklığı, çeviri süresi ve yantümce-durak ilişkisinin istatistiksel çözümlemeleri yapılmıştır. Öğrenci odaklı bütünce temelli bu çalışmanın veri tabanını İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık bölümünde son sınıfa devam eden 20 öğrencinin toplam 80 yazılı metinden sözlü çeviri ses kaydı oluşturmaktadır. Araştırma bulgularımız, her iki metin türünde de Türkçeden İngilizceye çeviri yönünde İngilizceden Türkçeye kıyasla daha fazla durak olduğunu ve bu durumun doğal olarak daha uzun çeviri süresine yol açtığını ortaya koymuştur. Durak sıklığına metin türü açısından bakılacak olursa, daha fazla bilgi yoğunluğuna sahip olan bilgilendirici metinlerde, anlatımsal metinlerle karşılaştırıldığında daha sık olarak durak kullanımı olduğu görülmektedir. Her iki metin türü ve çeviri yönü açısından, bir üretim ve/veya aktarım sorununun boş veya dolu durak şeklinde gözlendiği sözdizimsel yapılar ad ve sıfat yantümceleri olarak belirlenmiştir. Hem eksiklikleri ve sorunları teşhis etmeye hem de bunlara görgül çözümler bulmaya yardımcı olabilecek araştırma bulgularımız, yazılı metinden sözlü çeviri kapsamında daha etkin eğitim ve öğretim bilişsel süreçlerine ışık tutacak veriler sunmaktadır.