Browsing by Author "Penbek, Şebnem"

Now showing 1 - 1 of 1

Ethical Approaches Used by the Managers During the Judgment of Ethical Issues: an Empirical Study
(İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2014) Penbek, Şebnem; Atabay, Remziye Gülem
Çalışma, yöneticilerin etik ikilemler ile karşılaştıklarında başvurdukları etik karar verme kriterlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel argümanına göre, etik öğeler içeren karar verme sürecinde yöneticiler, etik ikilemenin değerlendirilmesi sırasında, deontoloji, faydacılık, egoism, adalet yaklaşımı ve/veya relativizm (görecelik) yaklaşımlardan herhangi birine ve/veya birilerine göre karar vereceklerdir. Ayrıca, araştırma sırasında yapılan odak grup çalışmaları sonucunda, Türk iş hayatında karşılaşılan ve içerisinde etik öğeler taşıyan 6 kısa hikaye yazılmıştır. Diğer taraftan çalışma, etik ikilemlerin değerlendirilmesi sırasında yakın çalışma arkadaşları, anne ve babanın tutumunun nasıl algılandığı da sorgulamaktadır. Son olarak, demografik değişkenlerden -yaş, cinsiyet eğitim ve çalışma süresinin- etik karar verme sürecinde yararlanılan etik teoriler üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma iki aşamada yürütülmüştür: Birinci aşamada yöneticiler ile odak grup çalışmaları düzenlenmiş ve elde edilen sonuçlardan 6 kısa hikaye yazılmıştır. İkinci aşamada ise, demografik değişkenler ve hazırlanan kısa hikâyelerden oluşan anket formları düzenlenmiştir. Anket formunda katılımcılar, hikayelerde betimlenen olayı 7'li Likert tipi ölçeğe göre değerlendirmişlerdir. Çalışmada, Redienbach and Robin (1988; 1990) tarafından geliştirilen "Çok Boyutlu Etik Ölçeği"' nin, Cohen, Part and Sharp (1993)'ın çalışmasında ortaya çıkan uyarlaması kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, yöneticiler etik karar verme aşamasında belirgin bir bakış açısının etkisi altında kalmamaktadır. Sonuçlara göre, etik ikilemlerin değerlendirilmesinde katılımcılar, deontoloji, faydacılık ve/veya relativisim (görecelik) yaklaşımlarına göre hareket etmektedirler. Ancak sonuçlar incelendiğinde, deontoloji olarak tanımlanan faktörün ("dile getirilmemiş bir sözü ihlal eder/etmez" ve "yazılı olmayan bir kuralı çiğner/çiğnemez") en çok tercih edilen yaklaşım olduğu görülmüştür. Diğer taraftan, "etik" olarak değerlendirdikleri ve "ben olsaydım aynısını yapardım" dedikleri tüm durumlarda kendileri için önemli olan kişilerin de aynı şekilde davranacağını belirtmişlerdir. Etik karar verme sürecinde başvurulan teorilerin seçiminde "cinsiyetin" ve "kurumda çalışma süresinin" herhangi etkisinin olmadığı görülmüştür. Ancak, katılımcıların yaşının, seçilen teorilerden relativizm (görecelik) ve faydacılık üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer bir sonuca göre ise, katılımcıların eğitim seviyesi arttıkça, kısa hikayelerde ki karar vericinin tutumunun, "çoğunluk için en düşük faydayı sağladığı" şeklinde algılandığı tespit edilmiştir.