Browsing by Author "Duman, Derya"

Now showing 1 - 12 of 12

Citation - WoS: 7
Citation - Scopus: 20
Big Business of Plagiarism Under the Guise of (re)translation the Case of Turkey
(John Benjamins Publishing Co, 2015) Sahin, Mehmet; Duman, Derya; Gurses, Sabri
Taking Turkey's case as a basis, the current study focuses on the retranslation practice with an aim to discuss plagiaristic forms of retranslation which may create serious repercussions in the field of translation such as violating translators' copyrights, complicating the issue of translator's voice, producing defective cultural artifacts and affecting culture in general negatively. The study tries to outline and exemplify commonly-accepted impetuses for retranslation and inquire the validity of the rationale for the retranslations with a particular focus on Turkey. For our analysis, we used a total of 40 classical books distributed by a national newspaper as a promotional campaign. Following a brief discussion on voice in translation, an overview of publishing and retranslation practices in Turkey; this study presents guidelines for a more comprehensive analysis of the phenomenon of plagiarism in retranslation and translation in general. The analyses of both qualitative and quantitative data derived from the sample of classical books showed that the books were just reproduction rather than retranslation or translation at all. The article concludes with a discussion on the possible impact of fake retranslations on translation practice and culture in general and calls for further empirical studies to prevent plagiarism in translation.
Çeviri Çalışmalarına Ekoeleştirel Bakış: (yeniden) Çeviri Yoluyla Çeviri Çocuk Edebiyatında “çevre Okuryazarlığına” Artsüremli Betimleyici Bir Yaklaşım
(2017) Tufan, Osman; Uysal, Elifnur; Yavuz, Yasemin; Avşaroğlu, Merve; Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan
Çeviri çocuk edebiyatı ile çevre odaklı karşılaştırmalı çalışmaları kültürlerarası bir bakış açısıyla birleştiren sınırlı sayıdaki yaklaşımları göz önüne alarak, bu çalışma artsüremli Betimleyici Çeviri Çalışmaları çerçevesinde çocuk kitaplarının yeniden çevirilerinde çevre okuryazarlığı aktarımlarını ve buna ilişkin çeviri davranışlarını metin ve yan metin çözümlemeleriyle betimlemek ve çözümlemek üzere tasarlanmıştır. Ölçülebilir ve takip edilebilir parametrelerle çevre okuryazarlığının aktarımını gözlemlemek için alanyazında var olan tanımlar ve sınıflamalar taranmış, Roth’un (1992) çevre okuryazarlığı çerçevesi uyarlanıp üzerinde değişiklikler yapılarak bu proje için bir ölçek oluşturulmuştur (ÇEMÇOK: Çeviri Metinlerde Çevre Okuryazarlığı ölçeği). Bu proje kapsamında orijinal dili İngilizce olan toplam 10 farklı çocuk edebiyatı romanının 1929 (harf devriminden sonra) ve 2013 yılları arasında İngilizceden Türkçeye aktarılan toplam 104 yeniden çevirisi incelenmiştir. Bir diğer deyişle, bu proje kapsamında, Betimleyici Çeviri Çalışmaları içinde artsüremli bir yaklaşımla, proje için oluşturulan ölçek (ÇEMÇOK) çerçevesinde ve üç değişkeni (eşdeğerlik, süreç ve çevirmen değişkeni) temel alan bir araştırma deseni içinde İngilizceden Türkçeye yapılan çocuk edebiyatı çeviri romanlarında çevre okuryazarlığı düzeylerini (nominal ve içerik çevre okuryazarlığı) özgün ve çeviri metinleri karşılaştırarak belirlemek, sınıflandırmak, çeviri yöntemlerini tespit etmek ve diller/kültürler arasındaki çevre okuryazarlığı aktarımının gerçekleşip gerçekleşmediğini ölçülebilir parametrelerle saptamak temel hedef olarak belirlenmiştir
Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine
(İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2009) Kansu Yetkiner, Neslihan; Duman, Derya
Dil ve iletişim konusunda genç bir çalışma alam olarak edimbilim, sunduğu yeni araştırma yöntemleri ve açtığı yeni araştırma alanlarıyla çeviribilim çalışmalannda giderek artan bir biçimde önem kazanmaktadır. Dilbilimin çeviribilime getirdiği kuramsal destek ve araştırma yöntemleri çeviri kuramını çevirinin nasıl olması gerektiği yönündeki kuralcı yaklaşımlardan, bir süreç ve ürün olarak çevirinin nasıl yapıldığına yoğunlaşan betimleyici çeviri çalışmalanna yönlendirmiştir. 80'li yılların başından itibaren kültürlerarası ve kişilerarası iletişim (Gumperz 1982, 1992, Antaki 1994, Beal 1990, 1992, Scollon ve Scollon 1981) konulu çalışmalarda büyük bir artış olmuş, bu çalışmalar dilbilimsel dizgelerin ve yapılarm aktanmımn yanı sıra, sosyokültürel farklılıklardan kaynaklanan sorunlara da odaklanmıştır. Bu tür etkileşimler, özel durumları, bağlama dayalı anlam oluşturma ve yorumlama süreçlerini beraberinde getirdiği için doğal olarak edimbilimin konu alanına dahil olmuştur. O halde, en az iki dil ve kültür arasında gerçekleşen her türlü etkileşimin kesişme noktası olan çeviri ediminde, gerçek yaşamdan kesitler halinde veya kurgusal bağlamlarda, bir başka deyişle, sözlü ve yazılı çeviri uygulamalarında, dublaj, altyazı, makine çevirileri gibi özel alan çevirilerinde edimbilimsel yaklaşımlar hem çeviri sürecinde hem de bir ürün olarak çeviri metnin değerlendirilmesinde son derece önemli araçlar, yöntemler ve kuramsal çerçeveler sunmaktadır.
Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine. İzmir, 2009: İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları
(2010) Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan
[Abstract Not Available]
Çeviride intihal
(2015) Gürses, Sabri; Kaleş, Damla; Şahi̇n, Mehmet; Duman, Derya
[Abstract Not Available]
Çevirmen Neredesin? Çocuk Edebiyatı Yanmetinlerinde Çevirmenin Kılıcı Rolü ve Görünürlüğüne Artsüremli Bir Yaklaşım: 1929-2013
(2018) Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan; Avşaroğlu, Merve
Bir TÜBİTAK projesinin parçası olan bu çalışmada, Betimleyici Çeviri Çalışmaları çerçevesinde 19. yüzyılsonu veya 20.yüzyıl başlarında yazılmış 10 İngilizce çocuk klasiğinin 1928 harf devrimi sonrasındanbaşlayarak 1929-2013 yılları arasında basılan 94 yeniden çevirisi, yan metinler açısından, özellikle çevir-men görünürlüğünün ve çevirmenin kılıcı rolünün tarihsel değişimine vurgu yaparak, artsüremli olarakincelenmiştir. Çalışmanın temel savı, yanmetinlerin çevirmen ve yayınevi gibi çeviri çalışmalarının diğeraktörlerine aktarım yükü ve kaynak metnin iletisine ve genel söylemine müdahale etmede özel bir alansunduğudur. Çözümlemelerin birinci aşamasında, süreç, ürün ve kılıcı açısından belirleyici olan yanme-tin çözümlemelerinde, öncelikle 94 çeviri kitaptaki yayınevi ve yazar bilgisi, önsöz/sunu, dipnot/çevir-menin notu, son/ek materyal ve arka kapak tanıtım yazıları gibi yan metinsel öğeler taranarak geneldağılımı incelenmiştir. Ardından, çeviri çalışmalarındaki güç ilişkileri konusunda önemli ipuçları verenön kapakta, çevirmen görünürlüğü, yani kılıcı çevirmenin diğer kılıcılar tarafından (yayınevi, özgünyazar) tanınır ve görünür kılınıp kılınmadığı, 1929-1960, 1961-1980 ve 1981-2013 dönemlerine ayrılanüç tarihsel süreç temelinde artsüremli olarak ele alınmış ve yorumlanmıştır. Çözümlemelerin üçüncüaşamasında, Ç.N. ve dipnotların çevirmen görünürlüğüne, çeviri süreci denetimine ve kültürlerarasıaktarım dinamiklerine ilişkin oluşturduğu ipuçları, yine belirtilen üç tarihsel dönemde artsüremli olarakincelenmiş ve yorumlanmıştır. Belirtilen üç döneme yayılan süreçte elde edilen bulgular, çevirmenin önkapaktaki görünürlüğünün ve Ç.N./dipnot kullanımının geçmişten günümüze doğru giderek arttığını ortaya koymuştur. Artan görünürlük ve kılıcı rolüne ilişkin bu görünüm, Türkiye’nin yaşadığı sosyo-poli-tik, ekonomik ve ideolojik deneyimlerle bağlantılandırılarak ele alınmıştır. Tarihsel süreç içinde Ç.N. vedipnotların giderek artması, kültürlerarası aktarımın değişen doğasını, kültürel özelliklerin giderek belir-gin bir çeşitliliğe doğru kaydığını ve çevirmenin görünür kılındığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, tarihselsüreçte giderek artan sayıdaki dipnotlar, kültürlerarası alımlamadaki farklı normların ve erek kültüreyabancı öğelerin belirginleştirilerek sunulduğunun da altını çizerek, değişen çocuk eğitimi, okuma veçeviri normlarına yönelik ipuçları sunmaktadır. Çevirmenin ön kapakta giderek daha çok yer alması, birkılıcı olarak metin denetimindeki rolünün arttığını ve etkin bir kılıcı olarak kabul gördüğünü göstermekte-dir. Özellikle 2000’li yıllarda değişen piyasa koşulları ve buna bağlı olarak evrilen sosyo-kültürel ve politikparadigmalar, bu tür uygulamalarda alana çeşitlilik getirmiştir.
Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze Çocuk Edebiyatındaki Çevre Odaklı Kültürel Sözcüklerin Çevirisine Niceliksel Bir Yaklaşım
(2018) Yavuz, Yasemin; Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan; Avşaroğlu, Merve
Betimleyici Çeviribilim temelli bu çalışmanın amacı, kültüre özgü bir ögeolarak değerlendirilen çevre/doğa bilgisi içeren sözcüklerin kültürlerarasıaktarımı sırasında geliştirilen çeviri yöntemlerinin dağılımlarını nicelikselverilerle tarihsel olarak belirlemek ve kültür ögelerinin çevrilmesi açısındançocuk edebiyatı kapsamında öncül bir yöntem haritası oluşturmaktır.Çalışmanın veri tabanını doğada serüven, insan-doğa mücadelesi, insan-hayvan dostluğu temalı, özgün dili İngilizce olan 10 çocuk klasiği ve bueserlerin 1929-2013 yıllarında basılan 48 yeniden çevirisi oluşturmaktadır.Çalışmamızın bulguları, erken Cumhuriyet döneminde en fazla sözcüğüsözcüğüne çeviri yönteminin kullanıldığını; daha sonraki dönemlerde çevirisürecine egemen olan yöntemlerin sırasıyla yerlileştirme, sözcüğü sözcüğüneçeviri ve yabancılaştırma olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, tarihselsüreçte ülkenin sosyo-kültürel ve politik koşullarıyla bağdaştırılarakincelenmiştir.
Gender Politics in Turkey and the Role of Women’s Magazines: a Critical Outlook on the Early Republican Era
(2011) Duman, Derya
Fairclough and Wodak’in de belirttiği gibi Eleştirel Söylem Çözümlemesinin temel varsayımlarından biri de “söylemin ideolojik olduğu”dur (1997, s. 275). Basın söylemi ve özellikle de kadın dergilerinin söylemi bir yandan toplumda kabul gören davranış normlarının oluşturulmasındaki rolleri, diğer yandan da toplumdaki geleneksel kadın rollerinin devam etmesine sağladıkları katkılardan dolayı Eggings ve Iedema (1997), West, Lazar ve Kramarae (2000), Talbot (1992), Caldas- Coulthard (1996), Osterman ve Keller-Cohen (1998) gibi Eleştirel Söylem Çözümlemesi çalışan araştırmacıların ilgisini çeker olmuştur. Bu çalışmanın amacı Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş döneminde (1923-1950) kadın dergilerinin iki temel temasını oluşturan annelik ve eş temsillerini, söylemin ideal kadın imgesinin yaratılmasındaki rolünü ortaya koymak amacıyla eleştirel bir bakış açısıyla incelemektir. Eleştirel Söylem Çözümlemesi yöntemi olarak Wodak (2000; 2004) ve Wodak, De Cillia, Reisigl ve Liebhart (2000) tarafından temel ilkeleri belirlenmiş olan tarihi söylem çözümlemesi modeli kullanılmış, ancak Halliday dilbilgisinden yola çıkarak oluşturdukları eleştirel söylem çözümlemesi yöntemiyle İngiliz Okulu yaklaşımı da tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılmıştır (Fairclough, 1992; 1996; Kress, 1989; Kress ve Hodge, 1979; van Leeuwen, 1995; 1996). Veritabanı 1936-1950 yılları arasında yayımlanan üç kadın dergisinde çıkan annelik ve evlilik üzerine yazılmış on adet yazıdan oluşmuştur. Makalelerin seçimi amaçlı örneklemle gerçekleştirilmiştir. Bulgular dönemin kadın dergilerinin, devletin cinsiyet politikasının yansıtıldığı yerler olduğunu göstermektedir. Bu işlevin gerçekleştirilmesinde, evlilik temsilinde anti-feminist söylem, annelik temsilinde de milliyetçi söylemlerin yeni kurulan genç cumhuriyetin ihtiyaçları doğrultusunda “öteki-odaklı” bir anne ve eş yaratılmasında kullanıldığını göstermektedir. Günümüz kadın dergilerinde yer alabilen bazen de birbiriyle çelişen kadınlık temsillerinin tersine (Caldas-Coulthard, 1996; Eggins ve Iedema, 1997), erken Cumhuriyet dönemi kadın dergilerinin kadın kimliğinin domestik ve ulusal bir çerçevede tanımlandığı tek boyutlu, domestik bir dünya yarattığını göstermektedir.
Medyada "doğru" Türkçe Tartışmaları Üzerine: Betimleyici-kuralcı Yaklaşımlar ve Ötesi
(2013) Duman, Derya
Kitle iletişim araçlarında kullanılan Türkçe, popüler bir konu olarak sayısız eleştiri yazısına konu olmaktadır. Gazetecilik, spikerlik, akademisyenlik, öğretmenlik, okutmanlık gibi çeşitli meslek grupları ve uzmanlık alanlarından kimselerce yazılan "Türkçenin kullanımında yapılan hatalar" konulu bu çalışmaların büyük çoğunluğu dilbilimsel bakış açısıyla yazılmamış olmalarından ve yöntemsel ve kuramsal bir temele dayanmamalarından kaynaklanan birtakım yanılgılar içerebilmektedir. Zaman zaman okullarda da okutulan bu incelemeler hayli öznel ve tartışmaya açık yargılar ortaya koymakta, kimi durumlarda ortaya atıldıkları andan itibaren yeni tartışmaları beraberinde getirmekte ve böylelikle söz konusu tartışmalar bir kısır döngü içerisine girmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de son on yıl içerisinde yayımlanmış, Türkçenin kullanımının konu edildiği 12 adet kitaptan oluşturulmuş bir bütünce incelenmiş, çalışmalarda rastlanan kuramsal ya da yöntemsel yanılgılar tartışılmış ve bu bakış açısının yarattığı çelişkiler ortaya konmuştur. Çalışmanın amacı, dil planlamasında ve toplumda dil bilincinin arttırılmasına faydalı olabilecek bu türün, verimli hâle gelmesini sağlamak ve toplumdilbilim çalışmaları için yeni çalışma alanları önermektir
Citation - WoS: 1
Multilingual Chat Through Machine Translation: a Case of English-Russian
(Presses Univ Montreal, 2013) Sahin, Mehmet; Duman, Derya
Recent developments in machine translation give hope for the possibility of communication without language barriers, as real-time interlingual conversations facilitated through automatic translation are already possible using free applications. This study aimed at measuring the level of intelligibility and accuracy of real-time chat messages translated instantly by translation bots embedded in GoogleTalk. The data consisted of chat scripts of a total of 12 sessions conducted between three pairs formed each of a native English- and Russian-speaker. The participants also answered a questionnaire about their chat experiences. The results suggest that even without any knowledge of the language of the other party, participants were able to conduct conversations on various topics without encountering any serious communication breakdown. About three fourth of the translated propositions were intelligible as well as accurate based on the human evaluation. Participants also reported positive comments on the effectiveness of this kind of interlingual communication, especially for informal chat.
On Non-Academic Conceptions of "correct" Turkish in Media: Descriptive and Prescriptive Approaches and Beyond
(Ahmet Yesevi University, 2012) Duman, Derya
As a popular subject, the use of Turkish in media has become the subject of numerous critical articles and books. Most of these studies are written by people with various professional backgrounds such as journalism, teaching, announcing, etc. and due to the lack of a linguistic perspective and methodological and theoretical basis, they may include some misconceptions. These publications, also being recommended for elementary and high school students, include highly subjective and disputable judgements, and sometimes they may lead the way for other unfruitful disputes which eventually end up in a vicious cycle. In this study, a database composed of twelve books about the improper use of Turkish published within the last decade is studied in an attempt to reveal methodological and theoretical misconceptions. My aim is to approach this type of literature critically, which may eventually contribute to the linguistic consciousness and language planning processes and also suggest new fields of inquiry for the sociolinguists.
Türkçenin Yazımında Ölçünleştirme Sorunu Üzerine: Düzeltme İminin Artsüremli İncelemesi
(2018) Duman, Derya
Türkçe görece yakın bir tarihte yeni alfabeye geçmiş olsa da yazımkurallarının değişim süreci hâlâ devam etmektedir. Yazım kılavuzundayapılan değişikliklerle tutarsızlıklar ortadan kaldırılmaya çalışılmış, budeğişiklikler zaman zaman yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bunedenle, Türkçenin yazımıyla ilgili sorunlarla ilgili geniş bir literatürünvarlığından söz edilebilir. Bu literatürün en sorunlu alanlardan birisi dedüzeltme imi olarak karşımıza çıkmakta. Bu çalışmanın amacı düzeltmeiminin basın yayında kullanımının artsüremli bir patronunu çıkarmanın yanısıra, olası bir revizyon tartışmasını gündeme getirmektir. Bu amaçla otuzaryıllık aralarla (1950, 1980 ve 2010) belirlenmiş üç dönemde gazete, dergi vekitaplarda düzeltme iminin kullanımı söz konusu yazım kuralları uyarıncasayısal olarak incelenmiş ve sayısal veriler dönemlere göre karşılaştırılmıştır.Araştırmanın bulguları ışığında dönemler arası farkların olası kaynakları veçözüm yolları tartışılmış; durum dil planlaması perspektifinden tartışılmıştır.