TR Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu / TR Dizin Indexed Publications Collection
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/4
Browse
8 results
Search Results
Other Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine. İzmir, 2009: İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları(2010) Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan[Abstract Not Available]Article Gender Politics in Turkey and the Role of Women’s Magazines: a Critical Outlook on the Early Republican Era(2011) Duman, DeryaFairclough and Wodak’in de belirttiği gibi Eleştirel Söylem Çözümlemesinin temel varsayımlarından biri de “söylemin ideolojik olduğu”dur (1997, s. 275). Basın söylemi ve özellikle de kadın dergilerinin söylemi bir yandan toplumda kabul gören davranış normlarının oluşturulmasındaki rolleri, diğer yandan da toplumdaki geleneksel kadın rollerinin devam etmesine sağladıkları katkılardan dolayı Eggings ve Iedema (1997), West, Lazar ve Kramarae (2000), Talbot (1992), Caldas- Coulthard (1996), Osterman ve Keller-Cohen (1998) gibi Eleştirel Söylem Çözümlemesi çalışan araştırmacıların ilgisini çeker olmuştur. Bu çalışmanın amacı Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş döneminde (1923-1950) kadın dergilerinin iki temel temasını oluşturan annelik ve eş temsillerini, söylemin ideal kadın imgesinin yaratılmasındaki rolünü ortaya koymak amacıyla eleştirel bir bakış açısıyla incelemektir. Eleştirel Söylem Çözümlemesi yöntemi olarak Wodak (2000; 2004) ve Wodak, De Cillia, Reisigl ve Liebhart (2000) tarafından temel ilkeleri belirlenmiş olan tarihi söylem çözümlemesi modeli kullanılmış, ancak Halliday dilbilgisinden yola çıkarak oluşturdukları eleştirel söylem çözümlemesi yöntemiyle İngiliz Okulu yaklaşımı da tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılmıştır (Fairclough, 1992; 1996; Kress, 1989; Kress ve Hodge, 1979; van Leeuwen, 1995; 1996). Veritabanı 1936-1950 yılları arasında yayımlanan üç kadın dergisinde çıkan annelik ve evlilik üzerine yazılmış on adet yazıdan oluşmuştur. Makalelerin seçimi amaçlı örneklemle gerçekleştirilmiştir. Bulgular dönemin kadın dergilerinin, devletin cinsiyet politikasının yansıtıldığı yerler olduğunu göstermektedir. Bu işlevin gerçekleştirilmesinde, evlilik temsilinde anti-feminist söylem, annelik temsilinde de milliyetçi söylemlerin yeni kurulan genç cumhuriyetin ihtiyaçları doğrultusunda “öteki-odaklı” bir anne ve eş yaratılmasında kullanıldığını göstermektedir. Günümüz kadın dergilerinde yer alabilen bazen de birbiriyle çelişen kadınlık temsillerinin tersine (Caldas-Coulthard, 1996; Eggins ve Iedema, 1997), erken Cumhuriyet dönemi kadın dergilerinin kadın kimliğinin domestik ve ulusal bir çerçevede tanımlandığı tek boyutlu, domestik bir dünya yarattığını göstermektedir.Article Medyada "doğru" Türkçe Tartışmaları Üzerine: Betimleyici-kuralcı Yaklaşımlar ve Ötesi(2013) Duman, DeryaKitle iletişim araçlarında kullanılan Türkçe, popüler bir konu olarak sayısız eleştiri yazısına konu olmaktadır. Gazetecilik, spikerlik, akademisyenlik, öğretmenlik, okutmanlık gibi çeşitli meslek grupları ve uzmanlık alanlarından kimselerce yazılan "Türkçenin kullanımında yapılan hatalar" konulu bu çalışmaların büyük çoğunluğu dilbilimsel bakış açısıyla yazılmamış olmalarından ve yöntemsel ve kuramsal bir temele dayanmamalarından kaynaklanan birtakım yanılgılar içerebilmektedir. Zaman zaman okullarda da okutulan bu incelemeler hayli öznel ve tartışmaya açık yargılar ortaya koymakta, kimi durumlarda ortaya atıldıkları andan itibaren yeni tartışmaları beraberinde getirmekte ve böylelikle söz konusu tartışmalar bir kısır döngü içerisine girmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de son on yıl içerisinde yayımlanmış, Türkçenin kullanımının konu edildiği 12 adet kitaptan oluşturulmuş bir bütünce incelenmiş, çalışmalarda rastlanan kuramsal ya da yöntemsel yanılgılar tartışılmış ve bu bakış açısının yarattığı çelişkiler ortaya konmuştur. Çalışmanın amacı, dil planlamasında ve toplumda dil bilincinin arttırılmasına faydalı olabilecek bu türün, verimli hâle gelmesini sağlamak ve toplumdilbilim çalışmaları için yeni çalışma alanları önermektirResearch Project Çeviride intihal(2015) Gürses, Sabri; Kaleş, Damla; Şahi̇n, Mehmet; Duman, Derya[Abstract Not Available]Research Project Çeviri Çalışmalarına Ekoeleştirel Bakış: (yeniden) Çeviri Yoluyla Çeviri Çocuk Edebiyatında “çevre Okuryazarlığına” Artsüremli Betimleyici Bir Yaklaşım(2017) Tufan, Osman; Uysal, Elifnur; Yavuz, Yasemin; Avşaroğlu, Merve; Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan; Yetkiner, Neslihan KansuÇeviri çocuk edebiyatı ile çevre odaklı karşılaştırmalı çalışmaları kültürlerarası bir bakış açısıyla birleştiren sınırlı sayıdaki yaklaşımları göz önüne alarak, bu çalışma artsüremli Betimleyici Çeviri Çalışmaları çerçevesinde çocuk kitaplarının yeniden çevirilerinde çevre okuryazarlığı aktarımlarını ve buna ilişkin çeviri davranışlarını metin ve yan metin çözümlemeleriyle betimlemek ve çözümlemek üzere tasarlanmıştır. Ölçülebilir ve takip edilebilir parametrelerle çevre okuryazarlığının aktarımını gözlemlemek için alanyazında var olan tanımlar ve sınıflamalar taranmış, Roth’un (1992) çevre okuryazarlığı çerçevesi uyarlanıp üzerinde değişiklikler yapılarak bu proje için bir ölçek oluşturulmuştur (ÇEMÇOK: Çeviri Metinlerde Çevre Okuryazarlığı ölçeği). Bu proje kapsamında orijinal dili İngilizce olan toplam 10 farklı çocuk edebiyatı romanının 1929 (harf devriminden sonra) ve 2013 yılları arasında İngilizceden Türkçeye aktarılan toplam 104 yeniden çevirisi incelenmiştir. Bir diğer deyişle, bu proje kapsamında, Betimleyici Çeviri Çalışmaları içinde artsüremli bir yaklaşımla, proje için oluşturulan ölçek (ÇEMÇOK) çerçevesinde ve üç değişkeni (eşdeğerlik, süreç ve çevirmen değişkeni) temel alan bir araştırma deseni içinde İngilizceden Türkçeye yapılan çocuk edebiyatı çeviri romanlarında çevre okuryazarlığı düzeylerini (nominal ve içerik çevre okuryazarlığı) özgün ve çeviri metinleri karşılaştırarak belirlemek, sınıflandırmak, çeviri yöntemlerini tespit etmek ve diller/kültürler arasındaki çevre okuryazarlığı aktarımının gerçekleşip gerçekleşmediğini ölçülebilir parametrelerle saptamak temel hedef olarak belirlenmiştirArticle Çevirmen Neredesin? Çocuk Edebiyatı Yanmetinlerinde Çevirmenin Kılıcı Rolü ve Görünürlüğüne Artsüremli Bir Yaklaşım: 1929-2013(2018) Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan; Avşaroğlu, Merve; Yetkiner, Neslihan KansuBir TÜBİTAK projesinin parçası olan bu çalışmada, Betimleyici Çeviri Çalışmaları çerçevesinde 19. yüzyılsonu veya 20.yüzyıl başlarında yazılmış 10 İngilizce çocuk klasiğinin 1928 harf devrimi sonrasındanbaşlayarak 1929-2013 yılları arasında basılan 94 yeniden çevirisi, yan metinler açısından, özellikle çevir-men görünürlüğünün ve çevirmenin kılıcı rolünün tarihsel değişimine vurgu yaparak, artsüremli olarakincelenmiştir. Çalışmanın temel savı, yanmetinlerin çevirmen ve yayınevi gibi çeviri çalışmalarının diğeraktörlerine aktarım yükü ve kaynak metnin iletisine ve genel söylemine müdahale etmede özel bir alansunduğudur. Çözümlemelerin birinci aşamasında, süreç, ürün ve kılıcı açısından belirleyici olan yanme-tin çözümlemelerinde, öncelikle 94 çeviri kitaptaki yayınevi ve yazar bilgisi, önsöz/sunu, dipnot/çevir-menin notu, son/ek materyal ve arka kapak tanıtım yazıları gibi yan metinsel öğeler taranarak geneldağılımı incelenmiştir. Ardından, çeviri çalışmalarındaki güç ilişkileri konusunda önemli ipuçları verenön kapakta, çevirmen görünürlüğü, yani kılıcı çevirmenin diğer kılıcılar tarafından (yayınevi, özgünyazar) tanınır ve görünür kılınıp kılınmadığı, 1929-1960, 1961-1980 ve 1981-2013 dönemlerine ayrılanüç tarihsel süreç temelinde artsüremli olarak ele alınmış ve yorumlanmıştır. Çözümlemelerin üçüncüaşamasında, Ç.N. ve dipnotların çevirmen görünürlüğüne, çeviri süreci denetimine ve kültürlerarasıaktarım dinamiklerine ilişkin oluşturduğu ipuçları, yine belirtilen üç tarihsel dönemde artsüremli olarakincelenmiş ve yorumlanmıştır. Belirtilen üç döneme yayılan süreçte elde edilen bulgular, çevirmenin önkapaktaki görünürlüğünün ve Ç.N./dipnot kullanımının geçmişten günümüze doğru giderek arttığını ortaya koymuştur. Artan görünürlük ve kılıcı rolüne ilişkin bu görünüm, Türkiye’nin yaşadığı sosyo-poli-tik, ekonomik ve ideolojik deneyimlerle bağlantılandırılarak ele alınmıştır. Tarihsel süreç içinde Ç.N. vedipnotların giderek artması, kültürlerarası aktarımın değişen doğasını, kültürel özelliklerin giderek belir-gin bir çeşitliliğe doğru kaydığını ve çevirmenin görünür kılındığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, tarihselsüreçte giderek artan sayıdaki dipnotlar, kültürlerarası alımlamadaki farklı normların ve erek kültüreyabancı öğelerin belirginleştirilerek sunulduğunun da altını çizerek, değişen çocuk eğitimi, okuma veçeviri normlarına yönelik ipuçları sunmaktadır. Çevirmenin ön kapakta giderek daha çok yer alması, birkılıcı olarak metin denetimindeki rolünün arttığını ve etkin bir kılıcı olarak kabul gördüğünü göstermekte-dir. Özellikle 2000’li yıllarda değişen piyasa koşulları ve buna bağlı olarak evrilen sosyo-kültürel ve politikparadigmalar, bu tür uygulamalarda alana çeşitlilik getirmiştir.Article Türkçenin Yazımında Ölçünleştirme Sorunu Üzerine: Düzeltme İminin Artsüremli İncelemesi(2018) Duman, DeryaTürkçe görece yakın bir tarihte yeni alfabeye geçmiş olsa da yazımkurallarının değişim süreci hâlâ devam etmektedir. Yazım kılavuzundayapılan değişikliklerle tutarsızlıklar ortadan kaldırılmaya çalışılmış, budeğişiklikler zaman zaman yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bunedenle, Türkçenin yazımıyla ilgili sorunlarla ilgili geniş bir literatürünvarlığından söz edilebilir. Bu literatürün en sorunlu alanlardan birisi dedüzeltme imi olarak karşımıza çıkmakta. Bu çalışmanın amacı düzeltmeiminin basın yayında kullanımının artsüremli bir patronunu çıkarmanın yanısıra, olası bir revizyon tartışmasını gündeme getirmektir. Bu amaçla otuzaryıllık aralarla (1950, 1980 ve 2010) belirlenmiş üç dönemde gazete, dergi vekitaplarda düzeltme iminin kullanımı söz konusu yazım kuralları uyarıncasayısal olarak incelenmiş ve sayısal veriler dönemlere göre karşılaştırılmıştır.Araştırmanın bulguları ışığında dönemler arası farkların olası kaynakları veçözüm yolları tartışılmış; durum dil planlaması perspektifinden tartışılmıştır.Article Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze Çocuk Edebiyatındaki Çevre Odaklı Kültürel Sözcüklerin Çevirisine Niceliksel Bir Yaklaşım(2018) Yavuz, Yasemin; Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan; Avşaroğlu, Merve; Yetkiner, Neslihan KansuBetimleyici Çeviribilim temelli bu çalışmanın amacı, kültüre özgü bir ögeolarak değerlendirilen çevre/doğa bilgisi içeren sözcüklerin kültürlerarasıaktarımı sırasında geliştirilen çeviri yöntemlerinin dağılımlarını nicelikselverilerle tarihsel olarak belirlemek ve kültür ögelerinin çevrilmesi açısındançocuk edebiyatı kapsamında öncül bir yöntem haritası oluşturmaktır.Çalışmanın veri tabanını doğada serüven, insan-doğa mücadelesi, insan-hayvan dostluğu temalı, özgün dili İngilizce olan 10 çocuk klasiği ve bueserlerin 1929-2013 yıllarında basılan 48 yeniden çevirisi oluşturmaktadır.Çalışmamızın bulguları, erken Cumhuriyet döneminde en fazla sözcüğüsözcüğüne çeviri yönteminin kullanıldığını; daha sonraki dönemlerde çevirisürecine egemen olan yöntemlerin sırasıyla yerlileştirme, sözcüğü sözcüğüneçeviri ve yabancılaştırma olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, tarihselsüreçte ülkenin sosyo-kültürel ve politik koşullarıyla bağdaştırılarakincelenmiştir.