Büyüklük-Uzam Temelli Sayı İlişkili Çalışma Belleği Yüklerinin Snarc Etkisi Üzerindeki Etkisinin Farklı Sayı Değerlendirme Görevlerinde İncelenmesi

Abstract

Tepki Kodlarına İlişkin Uzamsal-Sayısal Bağıntı (SNARC) etkisi, küçük sayıların daha hızlı sol tepki uzamı, büyük sayıların ise daha hızlı sağ tepki uzamıyla ilişkilendirilmesi olgusunu ifade eder. SNARC etkisi üzerine yapılan önceki çalışma belleği (ÇB) araştırmaları, görsel-uzamsal ve fonolojik görevler kullanarak bilişsel yükü incelemiş ve bu etkinin esnekliğini vurgulamıştır. Bu tezde, zihinsel sayı dizisi (the Mental Number Line, MNL) uyumluluğu (küçük-sol/büyük-sağ ve küçük-sağ/büyük-sol) ile büyüklük-uzam temelli bilişsel yüklerin (uzam, büyüklük ve büyüklük-uzam) sayı değerlendirme görevleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Katılımcılar, üç tür ÇB yükü içeren sayısal 1-geri görevini, MNL uyumlu veya uyumsuz formatlarda tamamlamışlardır. Hedeflere tepkiler, bir sayının önceki sayının uzamsal konumuna (uzam yükü), büyüklük kategorisine (büyüklük yükü) veya her ikisine birden (büyüklük-uzam yükü) uyup uymamasına göre verilmiştir. Her bir 1-geri değerlendirmesinden sonra, katılımcılar her bir sayı için ya tek-çift sınıflandırması ya da büyüklük değerlendirmesi (5'ten küçük/büyük) yapmışlardır. Bulgular, MNL uyumlu yüklerin tipik bir SNARC etkisine, uyumsuz yüklerin ise ters SNARC etkisine yol açtığını göstermiştir. Bu etki, uzam yükü altında, büyüklük yüküne kıyasla daha belirgin olmuştur. Tek-çift görevinde, uyumlu yükler tipik bir SNARC etkisi oluşturmuş, ancak uyumsuz yükler altında güçlü bir ters SNARC etkisi ortaya çıkmamıştır. Buna karşılık, büyüklük değerlendirme görevinde, uyumsuz yükler sunulduğunda daha belirgin bir ters SNARC etkisi gözlenmiştir. Bu bulgular, SNARC etkisini tamamen otomatik bir süreç olduğu anlayışını sorgulamakta ve sayılara ilişkin uzun-süreli temsiller ile ÇB etkilerinin bir arada var olabileceğini öne sürmektedir. Ayrıca, bu sonuçlar, sayı-uzam ilişkilerinin görev taleplerine ve bilişsel stratejilere göre dinamik olarak şekillendirilebileceğini vurgulamaktadır.

The Spatial-Numerical Association of Response Codes (SNARC) effect refers to the phenomenon where smaller numbers are associated with faster left-side responses and larger numbers with faster right-side responses. Previous working memory (WM) research on the SNARC effect has examined cognitive load using visuo-spatial and phonological tasks, highlighting the effect's flexibility. This dissertation investigated the effects of mental number line (MNL) compatibility (small-left/large-right vs. small-right/large-left) and magnitude-space-based cognitive loads (space, magnitude, and magnitude-space) on number judgments. Participants completed a numerical 1-back task involving three types of WM loads presented in either MNL compatible or incompatible formats. Responses to targets were made based on whether a number matched the spatial position (space load), magnitude category (magnitude load), or both (magnitude-space load) of the preceding number. After each 1-back evaluation, participants performed either a single parity judgment (odd/even) or magnitude comparison (smaller/larger than 5). The results showed that MNL compatible conditions produced a regular SNARC effect, while incompatible conditions led to a reverse SNARC. The effect was more pronounced under the space load than under the magnitude load. In parity judgment, compatible loads produced a regular SNARC effect, whereas incompatible loads showed no reverse SNARC. In contrast, the magnitude comparison task revealed a more pronounced reverse SNARC under incompatible loads. These results challenge the SNARC effect as purely automatic, emphasizing the coactivation of long-term numerical representations and WM in shaping spatial-numerical associations. Furthermore, the findings highlight the effect's sensitivity to task-specific demands, demonstrating that spatial-numerical associations can dynamically adapt to varying cognitive strategies.