Asimetrik ve Bölgesel Olmayan Federalist Düzenlemeler Çok Uluslu Devletlerde Çoğulcu Birlikteliğe Katkıda Bulunur Mu? Normatif ve Tarihsel Bir Analiz

Abstract

Bu tez, federalizmi daha geniş felsefi bağlamı içerisinde konumlandırmakta ve düşünceleri incelikli bir gelişim hattı paylaşan ancak çoğu zaman yeterince çalışılmamış üç önemli düşünürün—Johannes Althusius, Pierre-Joseph Proudhon ve Karl Renner—argümanlarını analiz etmektedir. Bu üç düşünürün eserleri birlikte ele alındığında, federalizmin monist kavrayışlarından ayrılan kuramsal bir çizgi ortaya çıkmaktadır. Althusius, federalizmi birliksel (associational) ve uzlaşmacı (consociational) terimlerle anlamlandırmıştır; Proudhon ise Althusius ile açık bir şekilde tartışmaya girmemiş olsa da, Althusçu birliksel geleneği yeniden üretmiş ve genişletmiş, buna ek olarak etnik çoğulculuğa daha güçlü bir vurgu getirmiştir. Bu birliksel çerçeveler, asimetrik federal düzenlemelerin kavramsal temellerini sunmaktadır. Renner ise kişisel ilke (personal principle) aracılığıyla bölgesel olmayan (non-territorial) bir federal yenilik geliştirmiştir. Bu düşünürlerin normatif çözümlemesine ek olarak, tezde İspanya ve Kanada örnekleri üzerinden asimetrik federal yapıları, Belçika örneği üzerinden ise bölgesel olmayan düzenlemeleri gösteren kısa bir ampirik bölüm de bulunmaktadır. Güncel tartışmaları tarihsel anlatılarla birleştirerek ve kuramsal düşünümü ampirik örneklerle destekleyerek, tez büyük ölçüde ihmal edilmiş bir federal düşünce damarını ortaya çıkarmaktadır. Antlaşma ve birlik temelli bu yaklaşım—asimetrik ve bölgesel olmayan özellikleriyle—çok uluslu bir arada yaşama sorunlarını anlamak ve potansiyel olarak çözmek için önemli bir alternatif sunmaktadır.

This dissertation situates federalism within its broader philosophical context and examines the arguments of three key yet often understudied thinkers whose ideas share a subtle lineage of development: Johannes Althusius, Pierre-Joseph Proudhon, and Karl Renner. Together, their work reveals a theoretical trajectory that departs from monist conceptions of federalism. Althusius understood federalism in associational and consociational terms; Proudhon, largely without explicitly engaging Althusius, reproduced and expanded Althusian associationalism while introducing a stronger focus on ethnic pluralism. These associational frameworks provide the conceptual foundations for asymmetrical federal arrangements. Renner, in turn, advanced the personal principle as a non-territorial form of federal innovation. In addition to the normative analysis of these thinkers, the dissertation includes a brief empirical chapter that uses Spain and Canada to illustrate asymmetrical federal structures and Belgium to demonstrate non-territorial arrangements. By integrating contemporary debates with historical narratives and combining theoretical reflection with empirical illustration, the dissertation uncovers a largely neglected strand of federal thought. This covenant- and association-based approach—marked by asymmetry and non-territoriality—offers an important alternative for understanding, and potentially addressing, contemporary challenges of multinational coexistence.