The Perception of Glass Ceiling of Iranian Female Employees: A Qualitative Study

Abstract

Bu çalışma, güçlü toplumsal cinsiyet normlarıyla şekillenen sosyo-kültürel bir bağlamda, İranlı kadınların profesyonel örgütler içindeki kariyer ilerlemelerini belirleyen engelleri ve mekanizmaları incelemekte; cam tavan olgusunun sürekliliğine odaklanmaktadır. Toplumsal Cinsiyet Yapısı Kuramına (Risman, 2004, 2018) dayanan ve cam tavan yazınıyla desteklenen araştırma, işyerinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ilişkin kadınların yaşantılarını ortaya koymak amacıyla nitel fenomenolojik bir yaklaşım benimsemiştir. Veriler, farklı sektör-lerde ve kariyer aşamalarında bulunan, amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş İranlı kadınlarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme verileri, Braun ve Clarke (2006) tarafından geliştirilen tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular; Kültürel ve Topumsal Normlar, Örgütsel Engeller ve Ayrımcılık, İşYaşam Dengesi ve Top-lumsal Cinsiyetlendirilmiş Beklentiler, Mentorluk ve Profesyonel Ağlar ile Uyum ve Direniş Stratejileri olmak üzere mikro, mezo ve makro düzeylerde işleyen tematik kategoriler altında sunulmuştur. Bu temalar, yapısal kısıtların, etkileşimsel önyargıların ve içselleştirilmiş toplumsal cinsiyet normlarının eşitsizliği nasıl sürdürdüğünü ortaya koymaktadır. Özellikle çalışma, açık dışlama olmasa dahi, kadınların yükselme olanaklarını sınırlayan mekanizmalar olarak öngörüsel ayrımcılık ve sınırlı özerklik kavramlarını vurgulamaktadır. Toplumsal Cinsiyet Yapısı Kuramı'nın İran bağlamına uygulanmasıyla, toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklerin kurumsal politikalar, işyeri uygulamaları ve bireysel başa çıkma stratejilerinin etkileşimi yoluyla nasıl yeniden üretildiği gösterilmektedir. Bulgular, cinsiyet yapısı analizini Orta Doğu bağlamına genişleterek ve bireysel dayanıklılığın sistemik eşitsizliği ortadan kaldırmadaki sınırlarını ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır. Uygulamaya dönük çıkarımlar; şeffaf terfi sistemleri, resmî mentorluk ve sponsorluk programları, işyaşam dengesini destekleyen politikalar ve toplumsal cinsiyet önyargılarını azaltmaya yönelik müdahaleler için öneriler içermektedir. Genel olarak çalışma, İran'da cam tavan altında kadınların profesyonel deneyimlerini anlamada bağlama özgü çok önemli içgörüler sunmaktadır ayrıca.This study investigates the glass ceiling experiences of Iranian women, focusing on the persistence of the phenomenon within a socio-cultural context marked by strong gender norms. Grounded in Gender Structure Theory (Ris-man, 2004, 2018) and supported by related literature, the study adopts a qualitative phenomenological approach to capture women's experiences of gender inequality in the workplace. Data were collected through semi-structured interviews with selected Iranian professional women from diverse sectors and career stages. The interview data were analyzed using thematic analysis developed by Braun and Clarke (2006). The findings are organized into thematic categories operating across micro, meso, and macro levels, including Cultural and Social Norms, Organizational Barriers and Discrimination, Work-Life Balance and Gendered Expectations, Mentorship and Professional Networks, and Adaptation and Resistance Strategies. These themes reveal how structural constraints, interactional biases, and internalized gender norms sustain gender inequality. The study highlights anticipatory discrimination and bounded autonomy as mechanisms through which women's opportunities for advancement are restricted, even without explicit exclusion. By applying Gender Structure Theory to the Iranian context, the study demonstrates how gendered inequalities are reproduced through interactions between institutional policies, work-place practices, and individual coping strategies. The findings extend gender structure analysis to a Middle Eastern setting and illustrate the limits of individual resilience in addressing systemic inequality. Practical implications include recommendations for transparent promotion systems, formal mentorship and sponsorship programs, work-life balance policies, and organizational interventions aimed at reducing bias. Overall, the study provides insights into women's professional experiences under the glass ceiling Iran.