Denizli Buldan Barajı Sarıgöl Sulaması İsale Hattı Su Darbesi Analizleri

Abstract

Sulama iletim hatlarında, suyun aniden açılması veya aniden kesilmesi durumları hat içerisinde anibasınç değişimlerine neden olabilir. Su darbesi denilen bu olay, akışkan koşullarınınmomentumundaki ani değişiklikler veya değişikliklerle ilişkili olarak iletim hattındaki basınçdalgalarının üretilmesini, yayılmasını ve yansımasını tanımlar. İletim hattındaki kontrolsüz bir sudarbesi hattın hasar görmesine neden olabilir, ekipmanlara zarar verebilir ve hatta can kaybına nedenolabilir. Hatların proje aşamasında su darbesinin modellenmesi ve gerekli önlemlerin alınmasıönemlidir. Bu çalışma kapsamında, Denizli Buldan Barajı Sarıgöl Sulaması İsale hattının su darbesianalizleri yapılmıştır. Buldan barajı ile regülatör arasındaki yaklaşık 3400 m’lik iletim kısmı, 2740 ha(brüt), 1870 ha (net) saha alanına sulama hizmeti verecek olan Sarıgöl isale hattı, yoğun olarakmansap deresine karışan sediment ve bunun sonucunda sulamayı olumsuz olarak etkilemesinedeniyle kapalı borulu olarak yapılması tasarlanmıştır. Bu amaçla, basınçlı sistemlerde yaygın olarakkullanılan karakteristikler metodu adı verilen matematiksel yöntem kullanılarak, zamanla değişenakım şartları altında analizler yapılmıştır. Su darbesini kütle korunum diferansiyel denklemlerininkarakteristik metodu için oluşturulan algoritmayı içeren bilgisayar kodu yazılmıştır. Bu programkullanılarak, bir rezervuar boru vana için su darbesi analizi yapılmıştır ve iletim hattının, su darbelerinedeniyle meydana gelen basınç değişimleri hesaplanmıştır. Bu analizler sonucunda hattayerleştirilmesi gereken enerji kırıcı vanaların yerleri ve vana kapanma süreleri önerilmiştir.