Olumsuz Çocukluk Deneyimlerinin Yetişkinlikteki Psikolojik Belirtiler ile İlişkisinde Pozitif Duygu Düzenlemenin Rolü

Abstract

Olumsuz çocukluk deneyimleri, yetişkinlikte anksiyete ve depresyon gibi psikolojik semptomların gelişiminde bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Bu deneyimler, bireylerin olumlu duyguları algılama ve düzenleme biçimlerini şekillendirerek pozitif duygu düzenleme süreçlerini etkileyebilir ve bu yolla psikolojik semptomların gelişimine katkıda bulunabilir. Bu çalışma, olumsuz çocukluk deneyimleri ile psikolojik semptomlar arasındaki ilişkide, pozitif duygu düzenleme stratejilerinden biri olan ve anın tadını çıkarma, anımsama ve beklenti olmak üzere üç alt-boyuttan oluşan tadını çıkarma (savoring) stratejisinin aracı rolünü incelemektedir. Araştırmaya Türkiye'den 353 yetişkin (Ortyaş = 32.91, SS = 13.41) çevrimiçi öz-bildirim anketlerini doldurarak katılmıştır. Ölçüm araçları olarak Olumlu Olayların Tadını Çıkarma İnançları Envanteri, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Veriler, PROCESS Model 4 ile yürütülen iki ayrı aracılık analiziyle değerlendirilmiştir. İlk modelde, olumsuz çocukluk deneyimlerinin tüm tadını çıkarma alt boyutlarıyla negatif ilişkili olduğu; ancak yalnızca anın tadını çıkarma boyutunun anksiyete semptomlarıyla ilişkide anlamlı bir aracı olduğu bulunmuştur. İkinci vii modelde ise anın tadını çıkarma ve anımsama boyutlarının depresif belirtilerle ilişkide aracılık ettiği, beklenti boyutunun ise anlamlı bir aracı rol oynamadığı görülmüştür. Bulgular, pozitif duyguların düzenlenmesinde işlevsel bir strateji olan tadını çıkarma stratejisinin, olumsuz çocukluk yaşantılarının anksiyete ve depresif belirtiler ile ilişkisinde kısmi bir aracı olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, olumlu duygu düzenleme stratejilerinin çocuklukta yaşanan olumsuz deneyimlerin psikolojik etkilerini anlamada önemli olduğunu vurgulamaktadır. Çalışmanın önemi ve sınırlılıkları tartışılmış, gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Adverse childhood experiences are associated with an increased risk for the development of psychological symptoms, such as anxiety and depressive symptoms, in adulthood. These adverse experiences may affect positive emotion regulation by influencing how individuals perceive and regulate positive emotions, contributing to the development of such symptoms. The present study investigated the mediating role of savoring, a positive emotion regulation strategy that consists of savoring the moment, reminiscing, and anticipating dimensions, in the relationship between adverse childhood experiences and anxiety and depressive symptoms. A total of 353 adults from Turkey (Mage = 32.91, SD = 13.41) participated in the study by completing online self-report questionnaires. The Savoring Beliefs Inventory, Childhood Trauma iv Questionnaire, and Brief Symptom Inventory were used as measurement tools. The data was analyzed using two parallel mediation models via SPSS PROCESS macro, Model 4. In the first model, adverse childhood experiences were negatively associated with all savoring dimensions; however, only savoring the moment significantly mediated the relationship between adverse childhood experiences and anxiety symptoms. In the second model, both savoring the moment and reminiscing significantly mediated the relationship between adverse childhood experiences and depressive symptoms, while anticipating did not. The findings indicated that savoring, an adaptive positive emotion regulation strategy, partially mediates the link between adverse childhood experiences and anxiety and depressive symptoms. The results emphasized the importance of considering positive emotion regulation in understanding the psychological consequences of childhood adversity. The implications and limitations of the study are discussed, and directions for future research are provided.