Dijital Ekonominin Vergi Hukukundaki İşyeri Kavramına Etkileri

Abstract

Küreselleşme ile birlikte 1990'lı yılların ortalarından itibaren internetin gelişmesi ticari ve mali işlemlerde yeni yöntemlerin ortaya çıkmasına olanak vermiştir. İlk başlarda sadece ticari işlemler internet ortamında yapılırken, yapılan işlemlerin çeşitliliği zamanla artmıştır. Pek çok ticari, mali işlem internet üzerinden yapılır hale gelmiştir. Önceleri, sadece e-ticaret olarak anılan kavram gelişerek dijital ekonomiye dönüşmüştür. Elektronik işlemlerdeki bu gelişim vergilendirme üzerinde ciddi etkiler yaratmıştır. En çok etkilene kavram "işyeri" olmuştur. Ülkelerin vergi sistemleri internetin bilinmediği tarihlerde şekillenmiştir. Vergi sistemleri bir yere sabit işyeri kavramı üzerine kurulmuştur. Sabit bir yer olarak tanımlanan işyeri, bilgi ve iletişim sistemlerinin gelişmesi üzerine vergi hukukunda kendinden beklenen işlevi görememeye başlamıştır. Zira internette sabit bir işyeri olmadan ticari ve mali işlemler yapılabilir hale gelmiştir. Dijital ekonominin ticari ve mali işlemleri daha fazla geliştirmesi ülkelerin vergi sistemlerinde yenilikleri gerekli kılmıştır. En çok geliştirilmesi gereken alanlardan biri işyeri kavramının güncellenmesi olmuştur. OECD BEPS Projesinin eylem planlarından biri "Dijital Ekonominin Vergilendirilmesi Sorunları" konusu oluşturmuştur. BEPS eylem planının çıktıları ülkeleri etkilemeye başlamıştır. OECD Vergi Model Anlaşmasının "İşyeri" başlıklı maddesinde önemli değişikliler yapılmıştır. OECD, bu değişikliklerin ülkelerin kendi aralarında imzaladıkları ikili anlaşmalara doğrudan uygulanabilmesi için BEPS Çok Taraflı Anlaşmasını hazırlanmış ve imzaya açmıştır. Türkiye bu çok taraflı anlaşmayı imzalamıştır. OECD ve ülkeler işyeri kavramı konusunda attıkları adımlarla vergi sistemlerinin dijital ekonomiye uyumunu sağlamaktadırlar. Ülkeler gelişmeler karşısında hem iç hukuklarında hem de uluslararası vergi alanında adımlar atmaktadırlar. Türkiye benzer adımları atmaktadır.