İşverenin iş sözleşmesini haklı nedenle feshi ve feshin sonuçları

Abstract

Ülkemizde yargıya intikal eden davaların büyük bir bölümünü, işçi işveren uyuşmazlıklarından kaynaklanan davalar oluşturmaktadır. İhtilafların çoğunlukla iş sözleşmesinin feshine ilişkin yaşandığı görülmektedir. İşçi ekonomik ve hukuki olarak işverene bağımlıdır. Bu bağımlılık iş hukukunda işçiyi koruma anlamında bir temel oluşturmuştur. İşçinin korunmaya en fazla ihtiyaç duyduğu zaman, iş sözleşmesinin sona erdiği süreçtedir. İşçinin tek geçim kaynağı olan ücretini kaybetmesiyle birlikte zor duruma düşeceği ortadadır. Bu açıdan bakıldığında, iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle feshi büyük önem taşımaktadır. İşverenin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi halinde, işçinin bazı durumlarda ihbar tazminatına hak kazanamadığı gibi, kıdem tazminatına hak kazanamadığı durumlar da olmaktadır. Bu sebeple işverenin derhal feshini sağlayan haklı nedenlerin kapsamının belirlenmesi, hangi olay ve durumların haklı neden oluşturduğunun tespiti önem kazanmaktadır. Taraflar açısından sözleşme ilişkisinin devamının istenmediği, güven ilişkisinin çöktüğü ve iş ilişkisini sürdürmenin çekilmez hale geldiği durumda, haklı nedenin varlığı halinde derhal fesih hakkı doğacaktır. İşveren açısından da haklı nedenle fesih, dayanağını ahlak ve iyi niyet kurallarından, bir başka deyişle ahlaki bir temele dayanan dürüstlük kuralından almaktadır. İş sözleşmesinin haklı nedenle feshi yetkisini veren kurallar İş kanunlarında ve Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiştir. İşverenin iş sözleşmesini derhal feshi 4857 sayılı İş Kanunu md. 25'de "İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı" başlığı altında dört grupta düzenlenmiştir. Bunlar "sağlık sebepleri", "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri", "zorlayıcı sebepler" ve "işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17'inci maddedeki bildirim süresini aşması" halleridir. Çalışmamızda iş verenin iş sözleşmesini haklı nedenle feshi ve feshin sonuçları, bu başlıklar kapsamında detaylı olarak incelenmiştir.

A large portion of the cases submitted to the judiciary in our country consist of cases arising from labor disputes, mostly regarding the termination of the employment contract. The time when the employee needs protection the most is during the termination of the employment contract. It is obvious that the employee will be in a difficult situation when he loses his wage, which is his only source of income. From this perspective, termination of the employment contract by the employer for just cause is of great importance. It is crucial to determine the scope of justifiable reasons that enable the employer's immediate termination and to determine which events and situations constitute justifiable grounds. For the employer, termination for just cause is based on the rules of morality and good faith, in other words, the rule of honesty based on a moral basis. The rules concerning termination of the employment contract for just cause are regulated under the Labor Laws and the Turkish Code of Obligations. The employer's immediate termination of the employment contract is regulated in four groups under Article 25 of the Labor Law No. 4857. These are "health reasons", "situations that do not comply with the rules of morality and good faith", "compelling reasons" and "in case the worker is detained or arrested, the absenteeism exceeds the notification period in Article 17". It is important to exercise the right of immediate termination and to ensure that the consequences of termination do not cause any loss of rights.