Yük Birleştirme ve Sevkiyat Planlaması Problemleri

Abstract

Uzak mesafe ve uluslararası yük taşımacılığı, rekabetin oldukça fazla hissedildiği ve hizmet sağlayıcıların en iyi hizmeti, en düşük maliyetle vermek durumunda olduğu bir pazardır. Bu zorluğun üstesinden gelmek için hizmet sağlayıcıları, ölçek ekonomisinden faydalanan, verimli ve düşük maliyetli yük birleştirme sistemleri geliştirmektedirler. Bu bakımdan, hizmet sağlayıcıları maliyetleri en azlamakla birlikte farklı müşterilere ait, bir tam araç yükünden az, farklı boyut ve miktardaki parsiyel yüklerinin bir veya fazla araç içerisine yüklenerek, müşterinin talep ettiği zaman aralığı içerisinde dağıtımını sağlamayı planlamaktadır. Bununla birlikte, hizmet sağlayıcılarının çoğu yüklerin teslimatını araç ile direk olarak veya sözleşmeli yurtdışı acentesinin aktarma depoları üzerinden, aracın seyahat süresini kısaltmak ve farklı bölgelere servis sağlamak için yapmaktadır. Hizmet sağlayıcıları buna benzer yük birleştirme planlarını günlük operasyon süreçleri içerisinde sık sık yaparlar ve genellikle çözümleri el ile bulurlar. Hizmet sağlayıcılarının fazla miktarda araç yükünden az yükleri olduğunda, bir veya birkaç sevk memuru daha yük birleştirme planları için tahsis edilir. Problem gerçek hayat uygulamalarında sıklıkla karşılaşılmasına rağmen, genellikle karar verici tarafından elle çözülür. Bu sebeple, araştırmanın amacı hizmet sağlayıcısının operasyonel planlamalarında yük birleştirme ve sevkiyatın entegre değerlendirilmesi için bir çözüm yaklaşımı tasarlamaktır. Böyle bir yaklaşım, hizmet sağlayıcılarına toplam maliyetleri azaltmak için yardımcı olabilir ve hem taşımacılık hem de insan kaynaklarının verimli kullanımını artırabilir. Ayrıca, araştırma yeni bir problem tanımlama ve problemin ana özelliklerini analiz ederek mevcut literatüre katkıda bulunmaktadır. Bu proje kapsamında, problemin matematiksel programlama modeli geliştirilmiş, problemin hesaplama karmaşıklığı gösterilmiştir. Probleme özgü kesin ve sezgisel çözüm yöntemleri ile alt sınırlar geliştirilmiştir. Ayrıca önerilen çözümlerin gerçek hayata uygulanabilirliğini görmek için üç boyutlu kutu paketleme problemi de proje kapsamında çalışılmış ve geliştirilen kesin ve sezgisel yöntemler ile entegre bir şekilde çalışması sağlanmıştır. Son olarak yüklerin zamanında teslim edilme zorunluluğu esnetilerek geç teslim edilmesine izin verilir ise elde edilecek maliyet avantajları ile ek cezalar geliştirilen çok amaçlı matematiksel programlama modelleri ile incelenmiştir. Proje kapsamında bir yüksek lisans ve bir doktora tezi tamamlanmış, INFORMS Vaka ve Ders Malzemesi yarışmasında (INFORMS Case and Teaching Material Competition, 2016) finale kalan bir vaka hazırlanmış ve proje konusunu temel alan bir ürün geliştirmek amacı ile TÜBİTAK TEYDEB 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı kapsamında destek alarak İzmir Bilimpark'ta bir şirket kurulmuştur.