Küçük ve orta ölçekli tedarikçilerde tedarik 4.0 stratejisinin benimsenmesinin incelenmesi

Abstract

Hızla gelişen dijital dönüşüm ortamında, küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) tedarikçilerinin Tedarik 4.0 uygulamalarını benimsemesi ve bu teknolojileri kullanmaya yönelik hazırlılıkları büyük önem taşımaktadır. Tedarik 4.0, geleneksel tedarik süreçlerinde yeni ve daha gelişmiş teknolojiler ile iş uygulamalarının kullanılması yoluyla bu süreçleri daha verimli, daha hızlı tepki verebilir ve daha rekabetçi hale getirmeyi amaçlamaktadır.Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) tedarikçilerinin Tedarik 4.0 benimseme düzeyini incelemek ve Teknoloji–Organizasyon–Çevre (TOÇ) faktörlerinin Tedarik 4.0 Stratejisini (T4S) nasıl şekillendirdiğini ve bunun da sırasıyla Tedarik Zinciri İzlenebilirliği (TZİ) ile Operasyonel Performansa (OP) nasıl yansıdığını test etmektir.Bulgular, T4S'nin temel belirleyicilerinin teknolojik uyumluluk ve uygulamaya ilişkin faktörler olduğunu; özellikle iş kapsamı ve operasyonel uygulamalarla uyumun öne çıktığını göstermektedir. Sonuçlar ayrıca T4S'nin TZİ'yi geliştirdiğini ve daha yüksek TZİ'nin daha iyi OP ile ilişkili olduğunu ortaya koymakta; böylece dijital tedarik stratejisinin performans kazanımlarına dönüşmesinde izlenebilirliğin merkezi rolünü vurgulamaktadır.Bu çalışma, KOBİ tedarikçilerin ve odak firmaların Tedarik 4.0 yol haritalarını tasarlarken entegrasyon, süreç standardizasyonu ve veri odaklı tedarik girişimlerine öncelik vermelerine yardımcı olarak uygulamaya katkı sağlamaktadır. Ayrıca, KOBİ tedarikçi bağlamından ampirik kanıt sunması ve TOE temelli öncülleri T4S ile bunun TZİ ve OP üzerindeki ardıl etkileriyle ilişkilendirmesi bakımından literatüre değer katmaktadır.In the rapidly evolving digital transformation environment, the adoption of Procurement 4.0 practices by small and medium-sized enterprise (SME) suppliers and their readiness to use these technologies are of great importance. Procurement 4.0 is the use of new and better technologies and business practices in traditional supply processes to make them more efficient, responsive, and competitive.The purpose of this thesis is to examine the adoption of small and medium-sized enterprise (SME) suppliers in Türkiye for Procurement 4.0 and to test how Technology–Organization–Environment (TOE) factors shape Procurement 4.0 Strategy (P4S) and, in turn, Supply Chain Traceability (SCT) and Operational Performance (OP).The findings show that the main drivers of P4S are technological compatibility and implementation-related factors, particularly the scope of work and alignment with operational practices. The results further indicate that P4S improves SCT, and higher SCT is associated with better OP, highlighting the central role of traceability in translating digital procurement strategy into performance gains.This study contributes to practice by helping SME suppliers and focal firms prioritize integration, process standardization, and data-driven procurement initiatives when designing Procurement 4.0 roadmaps. It also adds value to the literature by providing empirical evidence from an SME supplier context and by linking TOE-based antecedents to P4S and its downstream effects on SCT and OP.