Meslek Aşkı ve İşe Adanmışlık Arasındaki İlişki: İhtiyaçların Tatmini ve İşi Anlamlı Bulmanın Aracılık Rolleri

Abstract

İş farklı şekillerde kavramlaştırılmaktadır. İş zevksiz ama yaşamı idame ettirmek için gerekli bir aktivite olarak algılanabilir. Bunun yanısıra iş anlamlı ve topluma katkı sağlayan bir araç olarak da görülebilir. İşlerini önemli ve yaşamda bir şeyleri değiştirmek olarak algılayan çalışanlarda meslek aşkı duygusu vardır. Meslek aşkı algısı bir insanların yararına toplumunda refahı sağlamak adına çalışmayı istemek anlamına gelmektedir. Meslek aşkı anlamlı amaçlara ulaşmayı sağladığı için kişilerin iyi olma haline ve yaşam doyumlarına katkı sağlar bu bağlamda bir çok kişisel ve kurumsal olumlu çıktı ile ilişkilidir. Araştırmalar meslek aşkı ve işe adanmışlık arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ancak meslek aşkı algısının ve işe adanmışlığı nasıl ve neden yordadığı araştırılmamış bir konudur. Bu araştırma bu boşluğu doldurmaya amaç edinmiştir..Bu araştırmada ayrıca öz belirleme kuramı ve iş meslek aşkı kuramından faydalanılarak, meslek aşkı ve işe adanmışlık ilişkisinde işteki psikolojik ihtiyaç (özerklik, yetkinlik ve ilişkisellik) tatmini ve işi anlamlı bulmanın sıralı aracı rolü olduğu bir model sınanmıştır. Örneklem farklı okullarda çalışan 286 öğretmenden oluşmaktadır. Analiz sonuçları, meslek aşkı ve işe adanmışlık arasında pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu ilişkide özerklik ve yetkinlik tatmini aracı role sahiptir. Ayrıca, özerklik ve ilişkisellik tatmini ve işi anlamlı bulmanın meslek aşkı ve işe adanmışlık ilişkisinde sıralı biçimde aracı role sahip olduğu bulunmuştur. Modelde yetkinlik ihtiyacı ve işi anlamlı bulmanın sıralı aracı rolü istatistiksel olarak anlamlı değildir Çalışma sonuçları, işteki temel psikolojik ihtiyaç tatminiyle işi anlamlı bulmanın meslek aşkı ve işe adanmışlık ilişkisinde rolü olan sıralı aracı süreçlerden olabileceğini göstermiştir. Bu çalışma öğretmenlere ve okul yöneticilerine öğretmenlik mesleğindeki meslek aşı ve işe adanmışlık arasındaki süreçleri anlamalarına katkı sağlamaktır. Okul yöneticileri ve öğretmenler çalıştıkları kurumları geliştirmek adına bir çalışmanın sonuçlarından yararlanabilirler.