Representation of women in Turkish cinema: A reading of gender, space and spatial practices in Southeastern Anatolia (1960-1990)

Abstract

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu'ya odaklanarak Türk sinemasında kadın temsilini incelemektedir. Cinsiyet, mekân ve mimarlık üzerine yapılan çalışmalardan ve feminist teorilerden yararlanan araştırma, sinematik temsilin belirli bir tarihte belirli bir coğrafyada kadınları nasıl tasvir ettiğini araştırmaktadır. Güneydoğu Anadolu'daki köylerdeki yaşamı gösteren 1960-1990 yılları arasında çekilmiş olan 19 filmde mimari mekânların yakından incelenmesi yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma, gündelik hayatı ve ev hayatını inceleyerek kadınların mimari mekânla ilişkisine ve bu ilişkilerin sinematik tasvirine odaklanmaktadır. Amaç, görsel ve anlatısal yapıların sosyo- kültürel bağlamlara göre inşasını anlamaktır. Bu araştırma, görsel ve anlatısal analizi kullanarak mekânları ve pratikleri – kadınların farklı ortamlardaki fiziksel konumlanmalarını ve hareketlerini – "kamusal, eşik, özel" mekânlar olmak üzere incelemekte ve "istemsiz aidiyet" ve "şiddeti" kadınların mekânsallığının önemli parçaları olarak görmektedir. Daha derin bir değerlendirme, 20. yüzyılın ortalarında Güneydoğu Anadolu köylerinde kadınların yalnızca kamusal alanda değil, aynı zamanda ev ortamlarında da "yersiz" bırakıldığını, "bastırıldığını" ve "eş, anne ve ev kadını" rollerine zorlandığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma, belirli bir mekânsallığın sinematik temsilinin ataerkil normları ve cinsiyete dayalı güç dinamiklerini yansıtması üzerine olan literatüre katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

This thesis looks at the representation of women in Turkish cinema, with a focus on Southeastern Anatolia. Drawing from studies on gender, space and architecture, and feminist theories, the research explores how cinematic representation portrays women in a specific geography at a certain period in history. Through a close examination of architectural spaces in 19 films from 1960-1990 that demonstrate life in the villages of Southeastern Anatolia, the study examines everyday life and domesticity, focusing on women's relationship with the architectural space and the portrayal of these relationships. The aim is to understand the construction of the visual and narrative structures according to the socio-cultural contexts. This research employs visual and narrative analysis to examine "spaces and practices" – the physical positioning and movements of women in different settings – in "public, threshold, private" spaces and observes "involuntary belonging" and "violence" as major parts of women's spatiality. A deeper evaluation reveals that the women are left "placeless" not only in public but also in domestic environments, they are "repressed," and they are forced to roles as "wives, mothers and housewives" in Southeastern Anatolian villages of the mid- twentieth century. This research thus aims to contribute to the literature on how the cinematic representation of a particular spatiality reflects patriarchal norms and gendered power dynamics.