Zindeleşme Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması

Abstract

Yapılan önceki araştırmalarda, bazı doğa ortamlarının, bireylerin stres düzeylerinin azalmasında kolaylaştırıcı biretkiye sahip olduğu savunulmuştur. Bunun yanı sıra, deneysel çalışmalar da, doğa ortamlarının insanlar üzerindebahsi geçen zindeleştirici etkilerini üç temel bağlamda sıralamışlardır; duygusal tepki, fiziksel tepki ve bilişseltepki (Ulrich, Simons & Losito., 1991). Mevcut araştırma ise, Zindeleşme Ölçeği’nin (Han, 2003) kısa formunuTürkçe’ye uyarlamayı amaçlamaktadır. Kısa formun uyarlandığı mevcut ölçek 8 madde içermektedir. Han’ın (2003)çalışmasına bağlı kalınarak kullanılan mateyaller, 6 farklı biyom (çöl, tundra, tropik orman, iğne yapraklı orman,yaprak döken orman ve çayırlık) olarak kategorize edilen 48 farklı doğa fotoğrafından oluşmaktadır. ZindeleşmeÖlçeği’nin (ZÖ) Türkçe uyarlaması İzmir’de bulunan 118 üniversite öğrencisine uygulanmıştır ve iki faktörlü biryapı, psiko-davranışsal ve fizyolojik ortaya çıkmıştır. Birinci çalışmada çıkan sonucun ekolojik geçerliğini test etmek için yürütülen ikinci araştırmada ise deneysel psikoloji araştırmalarına görsel uyaran seti sağlamak üzere oluşturulan Türkiye Ekolojik Fotoğraf Uyaran Seti (TEFUS) kullanılmıştır. 145 üniversite öğrencisi ile yürütülen ikinciçalışmanın sonucu da ilk çalışmayı destekler nitelikte olup toplam varyansın sırasıyla %81’i ve %86’sını açıklayaniki faktörlü yapı elde edilmiştir. Son olarak yapılan bu çalışmalarda, Han (2003) tarafından uygulanan dört faktörlüçözüm ile bulgulanan çalışmaya karşın, iki faktörlü çözüm elde edilmiştir. Mevcut araştırma ile önceki araştırmalararasında ortaya çıkan faktör sayısı farklarının sebepleri tartışılmış ve ileride yapılacak olan deneysel çalışmalarda dadetaylı olarak incelenecektir