TR Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu / TR Dizin Indexed Publications Collection
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/4
Browse
18 results
Search Results
Article İmparatorluktan Cumhuriyete Çocuk İşçiler: Geçiş Mekanı Olarak Hereke Fabrika Yerleşkesi (1910’lar-1950’ler)(2025-07-26) Velipasaoglu, Didem YavuzBu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’nun son yılları ile Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında Hereke Fabrikası’ndaki çocuk işçiliğinin değişen dinamiklerini incelemektedir. Osmanlı döneminde, fabrikadaki yönetim, işçilerin aileleri için ilk konut projelerini başlatmış ve tek başına çalışanlar ve çoğu yetim olan çocuk işçilerin barınması için lojmanlar inşa etmiştir. Cumhuriyet’in kurulmasının ardından, özellikle fabrikanın Sümerbank’a devrinden sonra, memurlar ve işçiler için konut projeleri devam etmiş, yetim çocuklar da hâlâ fabrikada çalıştırılmaya devam edilmiştir. Çocuk işçiliği ve yetimlerin durumu, işçi sınıfının büyük değişim geçirdiği Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında önemli bir rol oynamıştır. 1910’lar ile 1950’ler arasındaki bu geçiş dönemi, zorla çalıştırmadan gönüllü istihdama doğru kademeli bir kayma yaşanmış ve bu durum iş gücü dinamiklerini önemli ölçüde etkilemiştir.Article Bi̇yofi̇li̇k İç Mekan Tasarımı: Bi̇r Eği̇ti̇m Bi̇nasında Su Öğesi̇ Kullanımı İle Kullanıcı Refah Sevi̇yesi̇ Arasındaki̇ İli̇şki̇ Üzeri̇ne Bi̇r Alan Çalışması(2021-12-27) HASIRCI, Deniz; Nevzati, Fiona; Demirbas, Ozgen OsmanBiyofili kavramı, insanların doğuştan gelen doğa ile bağlantı kurma eğilimidir. Biyofilik tasarım ise sağlıklı mekanlar tasarlama fırsatı sunan, daha düşük stres ve gelişmiş refah sağlayan, yapılı çevre ve doğanın bütünleşmesidir. Su öğeleri, stresin azalması ve ruh halinin iyileştirilmesi yoluyla iç mekanların geliştirilmesi için en etkili biyofilik tasarım unsurlarından biri olarak kabul edilir. Bu makale, eğitim ortamlarına özel olarak odaklanarak, iç mekan su özellikleri aracılığıyla sağlık ve biyofilik tasarım ilkeleri arasındaki ilişkileri incelemektedir. Bir eğitim binasının giriş alanı için çeşitli iç mekan su özelliklerinin etkilerini inceleyen bir vaka çalışması yapılmıştır. Çalışmada, bina sakinlerinin genellikle iç mekan su unsurlarının varlığından memnun olduğu ve doğaya doğrudan erişimin kendilerini onunla daha bağlantılı hissetmelerini sağladığı tespit edilmiştir. Erkeklerin ve kadınların tepkileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olarak, kadınların iç mekanda su unsurları kullanıldığı zaman daha az stres algıladıkları, erkeklerde ise bu durumun daha daha nötr olduğu saptanmıştır (t = -2.041, p = 0.045, pArticle Alışveriş Mekanlarında Aydınlatmanın Ürün Renk Algısı ve Kullanıcı Memnuniyeti Üzerine Etkileri(2022-12-21) Dilgen, Ozge; HASIRCI, DenizAlışveriş mekani aydınlatma uygulamalarında ışık kaynağının renk özellikleri, kullanıcı memnuniyetini etkileyen en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Düşük renksel geriverim değerine sahip bir aydınlatma tasarımı ve uygun olmayan bir renk sıcaklığı, ürünün renk algısında farklılık yaratarak müşterilerin satın alma kararını etkileyebilir veya ürünün iade edilmesi ile sonuçlanan memnuniyetsizliğe neden olabilir. Bu çalışmada, aydınlatmanın ürün renk algısı üzerindeki etkisi ve bu duruma bağlı müşteri memnuniyeti/ memnuniyetsizliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, İzmir, Türkiye’de bulunan zincir bir perakence mağazasında seçilen ürünlerin renkleri mağazanın üç farklı kilit alanında incelenmiş ve gün ışığındaki renkleri ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, sergilenen ürünün renk algısındaki farklılıklar ile kullanıcı memnuniyeti arasındaki ilişkiyi tartışmak için müşterilere bir anket uygulanmıştır. Toplanan veriler, müşterilerin mağaza içerisindeyken renk farklılıklarını fark etmeseler de, satın aldıktan sonra böyle bir deneyim yaşamaları durumunda ürünün iade edilmesiyle sonuçlanabileceğini göstermektedir. Çalışmanın sonucunda, kullanıcıların ürünü tasarımcının amaçladığı renge olabildiğince yakın algılamasını sağlamak için perakende mağaza tasarımcıları ve aydınlatma mühendislerinin işbirliği yapması önerilmiştirArticle Mediko-Sosyal Katmanlarıyla Kirazlıyayla (Uludağ) Sanatoryumu(2024-07-31) Avcı, Deniz; Hosanli, Deniz AvciBu çalışma, Bursa’nın Uludağ mevkiinde bulunan ve mimarlar Leman Tomsu ve Emin Onat’ın kariyerlerinde önemli bir mimari ürün olan Kirazlıyayla (Uludağ) Sanatoryumunu incelemektedir. 20. yüzyıl ortası Türkiye’si hakkında sergilemekte olduğu mediko-sosyal ve kültürel katmanlar dört ana başlık altında değerlendirilmiştir. Veremin politik bir söylem ve Cumhuriyet sağlık propagandası olması; “ayrıcalıklı sağlık” yaklaşımının toplumsal yankıları olarak Bursa Verem Savaş Derneğinin sanatoryum hakkındaki görüşleri ve kurumsal yansımaları olarak “ayrıcalıklı oda”; 20. yüzyıl ortası Türkiye’sinde kadın mimarın rolü ve kültürel miras olarak değerlendirildiğinde günümüzdeki yeni işlevi tartışılmıştır. Sağlık propagandasında önemli bir rol oynasa bile Bursa’nın veremle savaşında etkili olmadığı, ücretli sağlık hizmetinin – her ne kadar bu farklılık odaların dekoruna indirgense bile – ayrıcalıklı bir hizmeti ve sağlıkta sınıf ayrımını gösterdiği ve projenin kadın mimarı Tomsu’ya projenin diğer eş mimarına verilen hak ettiği kredinin verilmediği tespit edilmiştir. Dahası, günümüzde kompleksin koruma ve yeniden işlevlendirme sonucundaki güncel işlevi, tarihsel ve mediko-sosyal bağlamıyla değerlendirildiğinde, kültürel mirasımız olan bu örneğin – benzerleri gibi – riskte olduğu tespit edilmiştir.Article Tuberculosis in Cinematic Narratives: Architectural Spaces and Socio-Spatial Constructs(2024-08-09) Avcı, Deniz; Hosanli, Deniz AvciPulmonary tuberculosis has been prominent in representations of illness in theater and cinema since the beginning of the nineteenth century. Tuberculosis has served as a convenient vehicle for “romantic storytelling,” and the sanatorium as an ideal film set, one whose bucolic setting evokes in the audience a sense of escaping into nature. Focusing on three films—Una Breve Vacanza (A Brief Vacation, Vittorio De Sica, 1973), Učitel Tance (The Dance Teacher, Jaromil Jireš, 1995), and Kelebeğin Rüyası (A Butterfly’s Dream, Yılmaz Erdoğan, 2013)—this study explores the medico-social reflections of tuberculosis and those aspects of the disease that make it such a favorite of cinema, including “easy acting,” “romantic storytelling,” and “visual and spatial aesthetics.” The three films examined here utilize sanatorium facilities’ venues, spaces, and architecture to create visually appealing and spatially engaging aesthetics. These films, all of which take place in the mid-twentieth century, are selected to include a diverse range of sanatorium venues and different typologies of sanatorium architecture. These films not only convey information about tuberculosis and three different global sanatorium cases but also serve as valuable archival documents that offer insights into the socio-spatiality of the disease in architecture and cinema.Article User-Centered Approaches in Conventional and Autonomous Truck Design and Future Effects on Environmental Design(2022-04-30) Dilaver, Nimet; Küçükerman, Önder; Hasırcı, DenizMeeting the world’s increasing need for transportation today soon requires the development of autonomous vehicle systems. User-centered approaches in industrial design are crucial to advance technological, mechanical, and equipment specifications and provide effective driving experiences. This study analyzes conventional and new generation autonomous vehicles through user-centered design (UCD) and drivers’ experiences. Turkish company BMC and the new truck series “Tuğra” are selected. Participants are truck drivers, designers, engineers, and specialists. Observations and face-to-face interviews investigated comfort, usefulness, usability, desirability, accessibility, credibility, findability, and value from the elements of user experience design within the truck, as well as users’ awareness of UCD. Credibility and usability were among the highest-ranked principles. The participants provided valuable information for the design development of trucks, and ideas for future problems and solutions. Further multidisciplinary research that focuses on technical, as well as social and ethical issues is essential in this new and emerging area.Article Femaleness, Femininity and Feminotopia: the Female Hamam as a Homosocial Space(2013) Pasi̇n, Burkay; Pasi, BurkayMekanlar, sadece çeşitli kullanıcı kimliklerine değil aynı zamanda bu kimliklerin kurgulandığı sosyal, kültürel ve politik ortamlara da bağlı olarak birçok farklı biçimde cinsiyetlenebilirler. Mekanların bu çok yönlü cinsiyetlenme potansiyeli, erkek egemen sistemin, erkeği kamusal, kadını da özel alanlarla ilişkilendirdiği küresel ikiliklerle kaçınılmaz olarak başetmek zorunda olsa da; mekanların bu ikili cinsiyetlenme biçimi farklı kültürel coğrafyalardaki yaşanmışlıklar yoluyla ters yüz edilebilir. Türk mahalle hamamı, tarihsel olarak kendi çevresel donanımını düzenleyen kamusal normların, kadın kullanıcıların özelleşmiş mekansal pratikleri yoluyla ters yüz edildiği, cinsiyetlenmiş bir mekandır. Bu çalışma hamamın erkek egemen kurulumlarına, alternatif eleştirel bir yaklaşımla bakmakta ve hamamdaki kadınlar bölümüne, homososyal bir mekan olarak odaklanmaktadır. İlk bölümde, hamamın cinsiyetlere göre bölünmesinin günlük mekansal pratiklere yansıması sorgulanırken, ilerleyen bölümlerde, kadın araştırmacı, etnograf ve gezgin yazılarının derinlemesine okunması ve yorumlanmasına bağlı olarak kadınlar hamamında ortaya çıkan çeşitli cinsiyetlenme biçimlerinin üçlü bir analizi yapılmaktadır. Sonuçta, kadınlığın kültürel mekanı, dişiliğin temsili mekanı ve kadın otonomisi, güçlenmesi ve iradesine ait bir feminotopya başlıklarında yapılan bu analizler ışığında, kadınlar hamamındaki homososyalleşmenin, Osmanlı- Türk toplumundaki heterojen cinsiyetlenme biçimlerinden türeyen özgün bir, homojen sosyalleşme biçimi olduğu üzerinde durulmaktadır.Article Arkeolojide Sayısal Olanaklarla Sergi Tasarımı(2018) Gülpınar, Ece Küreli; Varinlioğlu, Güzden; Kadıoğlu, MusaBu çalışmada, arkeolojik buluntuların sayısal olanaklarla canlandırılması ve paylaşılması için bir model-leme ve etkileşim sisteminin tasarlanması amaçlanmıştır. Öncelikle İzmir Sığacık’ta bulunan antik ticaret yolları üzerindeki Teos şehri pilot proje olarak kullanılarak, mimari eserlerin analizleri yapıl-mıştır. Sağlanan veriler ile sayısal kütüphanenin temeli atılmış ve geleneksel yöntemlerle zaman alan modelleme işlemlerinin sistematik bir temele oturtulması hedeflenmiştir. Modellenen binalar, arkeo-loglarla paylaşılarak kritikler alınmış ve arkeoloğun binayı üç boyutlu analizine yardımcı olunmuştur. Modellerin malzeme, renk ve ışık ayarları yapılarak iki ve üç boyutlu renderlemeler hazırlanmıştır. Etkileşim tasarımı aşamasında, önceki aşamalarda üretilen içeriğin ve uygulamaların son kullanıcıya sunulmak üzere sanal gerçeklik ortamına aktarılmıştır. Ortaya çıkan sanal ve artırılmış gerçeklik uygulamalarını akademisyenler ve yerel yönetimler ile en etkili yollardan paylaşımının yanı sıra, sayısal üretim yöntemleri ile üretilmiş fiziksel maketlerin sergilenmesi sağlanmıştır.Article Arkeolojik Çevre Bağlamında Yeni Yapı Tasarımı(2018) Pasi̇n, Burkay; Varinlioğlu, GüzdenKültürel miras çok katmanlı yapısı sebebiyle arkeologlar için olduğu denli arkeolojik sit alanlarında tasarım yapan mimarlar içinde karmaşık ve zorlayıcı bir bağlamsal veridir. Bu makalede öncelikle bağlam kavramının mimarlık disiplininde nasıl anlaşılıpyorumlandığı ve 1970’lerden itibaren mimarlık kuramcıları tarafından izlenen farklı bağlamsalcı yaklaşımlar irdelenmiştir. İkinciolarak arkeolojik çevre bağlamında mimarlık üretimi yaparken izlenebilecek tasarım yaklaşımları ve stratejileri üzerine odakla-nılmıştır. Son olarak da, bir arkeolojik sit alanında yeni bir yapı tasarımının proje olarak verildiği bir mimari tasarım stüdyosundaalan çalışması uygulanmış, seçilen örnek projelerde öğrencilerin benzer ve farklı bağlamsal yaklaşımları karşılaştırmalı olarakanaliz edilmiştir. Bu çalışmadan yola çıkarak, hem bu farklı yaklaşım ve stratejilerin mimari tasarım sürecinde nasıl kullanıldığınıaraştırmak hem de bu süreçte öznel verilerle nesnel sonuçlara da ulaşılabileceğini göstermek amaçlanmıştır.Article Enriching Learning Experience Through Multidisciplinary Design Education: Structure Proposal for a Landscape Design Course(2020-07-01) Kaştaş Uzun, İpek; Uzun, Ipek KastasDesign related fields are quite intricate and it is hard to define strict boundaries in between thesedisciplines which cause the necessity of collaboration. Especially during professional careers, designerswork in multidisciplinary environments where they need to develop responses collaboratively. However,undergraduate design education is being criticized for missing to fulfill this need. The aim of this paperis to discuss the role and benefits of multidisciplinary design education with the example of the coursenamed “An Introduction to Contemporary Architectural Landscaping”. As the methodology of thepaper, through deconstruction of the 3 parted course structure and analysis of student works, this paperanalyses the role of a multidisciplinary education on students’ learning experiences. First two parts ofthe course focus on technical aspects of landscape architecture discipline, and cultural, physiologicaland psychological effects of landscape projects for users. Last part of the course focus on creating aplatform for students to work in collaboration with other students to gain practical experience in designfield where they develop a landscape architecture project on sites from their near environments. Thereare three main findings of the study. Firstly, inclusion of students from different disciplines in the samecourse increases the success rate via cross-learning experiences. Secondly, during design education,having the chance of participation to courses from different disciplines help to broaden students’perspectives on problem solving during design phase. Finally, projects in environments that studentsexperience in their everyday life increase their success rates. Results of the study that is based on theoutcomes of the course that is conducted with the students of two different design departments indicatethat this course structure and projects that are designed can be a guide for other design courses to developa multidisciplinary course structure to include students from different disciplines, enrich their learningexperiences and success after graduation.