TR Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu / TR Dizin Indexed Publications Collection
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/4
Browse
5 results
Search Results
Article Afet Haberi Başlıklarının Çevirisinde Tutumsal Anlam Kaymaları: Türk Medyasındaki Söylemin Yanmetinsel Analizi(2025-10-27) Şener, OlcayBu çalışma, komşu ülke Yunanistan’da meydana gelen bir afetin, Türk medyasında çeviri yoluyla nasıl temsil edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, BBC News, Euronews, CNN ve The Independent adlı dört farklı medya kuruluşundan seçilen 12 İngilizce ve Türkçe haber başlığı analiz edilmiştir. Haber başlıkları yanmetinsel unsurlar olarak, Değerlendirme Kuramı’nın (Appraisal Theory) (Martin & White, 2005) Tutum (Attitude) dizgesi çerçevesinde nicel ve nitel yöntemlerle incelenmiştir. Her iki dildeki haber başlıklarının tutumsal anlam kaymaları, Tutum dizgesinin üç alt ulamı olan duygulanım (affect), yargı (judgement) ve takdir (appreciation) bağlamında analiz edilmiştir. Nicel analiz, iki dil arasında anlam kaymaları açısından sınırlı bir fark olduğunu gösterirken; karşılaştırmalı nitel analiz ise, tutumsal anlamlarda daha belirgin kaymalar olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle haber başlığı çevirilerinin duygulanım (affect) kategorisinde duygusal tepkileri yoğunlaştırdığı; takdir (appreciation) kategorisinde ise kültürel-estetik değerleri zayıflattığı gözlemlenmiştir. Öte yandan, yargı (judgement) kategorisinin ideolojik motivasyonlarla şekillendiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, her iki dilde de hükümet gücüne yapılan vurgunun artırılması açısından bir tutarlılık saptanmıştır. Bulgular, anlam kaymalarının her zaman tarafsızlık hedefiyle gerçekleşmediğini; bu kaymaların etkisinin, çevirinin üretildiği sosyo-politik ve ekonomik bağlamla ilişkili olabileceğini göstermektedir.Article Yazılı Metinden Sözlü Çeviri için Hibrit Bir Ders Modeli Önerisi(2023-04-27) Aktener, IlgınBu çalışma, Covid-19 sürecinde İzmir Ekonomi Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümünün ETI 208 kodlu Yazılı Metinden Sözlü Çeviri isimli 2. sınıf dersinin tamamıyla çevrim içi ortamda işlenme gereksiniminin bir sonucudur. Çalışmanın hedefi, dersin öğretim elemanı tarafından öğrencilerin zorlu pandemi sürecinde motivasyonlarını sürdürmelerini sağlamak amacıyla tasarlanan çevrim içi ders modelinin öğrenciler üzerindeki etkisini tespit etmektir. Bunu yapmak için, öğrencilerin kılıcı rolüne (student agency) odaklanılarak öğrencilerden ders kapsamında kullanılan çeşitli aktiviteler ve eğitim yöntemleri hakkında bir öz değerlendirme raporu yazmaları istenmiştir. Bu bağlamda, öğrencilerden değerlendirmesi istenilen kalemler şu şekildedir: dersin çevrim içi ortamda işlenmesi, dersteki yazılı metinden sözlü çeviri çalışmalarına aktif olarak katılım (derste söz alıp çeviri yapmak) ve akabinde alınan dönüt, ders içi süreli yazılı metinden sözlü çeviri ödevlerine katılım, ders dışı yazılı metinden sözlü çeviri ödevlerinin çeviri, terminoloji çalışması ve öz değerlendirme kısmı, ders içi kelime oyunları, haftalık konuların farklı olması ve dil ikilisinin iki yönlü kullanımı. Sonuç olarak, çalışma öğrencilerin yorumları doğrultusunda yazılı metinden sözlü çeviri için hibrit bir ders modeli önerisi sunmaktadır.Article Yeniden Bağlamlaştırma Aracı Olarak İç Yanmetinler: Modernist Romanların Türkçeye (yeniden) Çevirilerinde Aykırılığın Sunumuna Eleştirel Söylem Çözümlemesi Temelli Çokkipli ve Artsüremli Bir Yaklaşım .(2023) Aktener, Ilgın; Danış, Pınar; Soylu, Aslı Melike; Yetkiner, NeslihanÖZ Bu çalışma, yanmetinlerin, ideolojilerin yeniden üretilmesi ve söylem düzenini belirleyen güç ilişkilerinin farklı kılıcılar tarafından bilinçli bir şekilde kullanımının su yüzüne çıkarılması bakımından verimli bir alan sunduğu fikrini savunmaktadır. Çalışmanın amacı, kültürel ve ideolojik yorumlara açık çokkipli düzlemler yaratabilen özellikle dilsel ve görsel iç yanmetinlerin yeniden bağlamlaştırma sürecinde hangi ideolojik işleyiş biçimleriyle (Thompson, 1990) nasıl kullanılabileceğine odaklanmaktır. Araştırmanın kapsamı, bütünleşik bir yaklaşımla, kaynak kültürde ahlaki nedenlerle damgalanmış, 14 adet İngiliz/Amerikan modernist romanın 71 Türkçe çevirisine eşlik eden, iki kültür arasında müzakereci görevini üstlenen iç yanmetinlerden oluşan makul genişlikte, iyi yapılandırılmış temsil gücü yüksek bir bütüncedir. Kuramsal olarak Eleştirel Söylem Çözümlemesi kapsamında Fairclough?un üçlü modeli temel alınmıştır. Bu kuramsal çatı altında, yöntem olarak Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi modelinin sağladığı dil araçları kullanılarak a) dilsel iç yanmetinler Thompson?ın beşli ideolojik işleyiş biçimleri çerçevesinde, b) görsel iç yanmetin ögeleri Kress ve Van Leeuwen?in (2006) görsel dilbilgisi kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Çeviri metinleri yeni bir bağlama yerleştirme araçları olarak iç yanmetinler, alt ulamlarına ayrılmıştır ve Eleştirel Söylem Çözümlemesi ışığında çözümlenmiştir. Görsel ögeler (özellikle ön kapak ve arka kapaklar) temsil, etkileşimsel ve düzensel üstişlevler açısından çözümlenmiştir. 1940-1960, 1961-1980, 1981-2000, 2001-2021 dönemleri bazında yapılan artsüremli analizler, bir toplumun sosyo-politik dinamiklerinin, üretilen metinler ve söylem dayanaklı uygulamalarla ne denli koşutluk gösterdiğinin ortaya konması bakımından son derece önemli bulgular sunmaktadır.Article Türkçede Boş Artgönderim ve Söylem Atlama(2014) Kaili, Aytaç Çeltek; Oktar, LütfiyeBu çalışmada Türkçe yazılı söylemde boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevleri incelenmektedir. Çalışmanın bütüncesini 2004-2006 yıllarında yayınlanan 6 biyografi kitabı oluşturmaktadır. Araştırma için söylemedimbilimsel bir yaklaşım benimsenmektedir. Boş artgönderimin söylemedimbilimsel işlevini açıklamak üzere, söylemde bir önermenin kendinden hemen önceki önermeye değil de söylemde üretilmiş daha önceki bir önermeye bağlanması durumu olan söylem atlama yapıları üzerine odaklanılmaktadır. Başka bir deyişle, çalışmamızda bir göndergeye yapılan en son gönderimin hemen bir önceki önermede değil de kendinden daha önce gelen bir önermede oluştuğu söylem atlama yapılarında görülen boş artgönderim kullanımları ele alınmaktadır. Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini, söylemin retorik ilişkiler yolu ile birbirlerine bağlanan söylem bölütlerinden oluştuğu ve aşamalı bir şekilde yapılandırıldığı görüşünü temel alan Bölütlenmiş Söylem Temsilleştirme Kuramı (BSTK) (Asher, 1993; Asher ve Lascarides, 2003) oluşturmaktadır. Söylem atlama yapılarının ortaya çıkarılabilmesi amacıyla bütüncedeki metinler söylem bölütlerine ayrılarak söylem bölütleri arasındaki retorik ilişkiler belirlenmiştir. Yapılan çözümlemeler sonucunda, bu ilişkilerin söylemde boş artgönderim kullanımını etkilediği ve boş artgönderimlerin bu ilişkiler yoluyla söylemin güncellenmesinde önvarsayımları tetikleyerek söylem bağdaşıklığının güçlendirilmesine katkıda bulunduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, çalışmamızın başında ortaya koyduğumuz varsayımlar bütünce çözümlemesi sonucu elde edilen bulgular tarafından doğrulanmıştır.Article Analyzing the Translations of Some Turkish Postpositions of Abstract Relations Into English(2015) Karakoç, Nihal YetkinLiteratürde çok sayıda uzamsal ve zamanla ilgili ilgeçlere ilişkin hata analizinin konu alındığı çalışmalar bulunmaktadır ancak bu durum, soyut ilişkiler gösteren ilgeçler söz konusu olduğunda geçerli değildir. Bu, İngilizce'yi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler üzerinde yapılan İngilizce ilgeç kullanımının Türkçe'de soyut ilişkiler gösteren ilgeçlerin çevirisi kullanılarak incelendiği ilk çalışmadır. Çalışma Türkçe'de soyut ilişkiler gösteren bazı işlek ilgeçlerden, açı(sı)yla, açı(sın)dan, ilişkin ve yönelik'in İngilizce'ye çevirilerini ilgeç öbeği düzeyinde incelemektedir. Seçilen Türkçe ilgeçlerin İngilizce'ye çevirilerinin biçimsel farklı kullanımları, çokanlamlılıkları ve soyut oluşları bakımından çeviride güçlük yaratabileceği düşünülmüştür. Araştırma soruları şunlardır: 1) İlgeç/ilgeç öbeği temelinde doğru kullanım, yanlış kullanım ve cümleden çıkarma dağılımı nedir? 2) İlgeçlerin farklı kullanımlarının çevirisi arasında bir ilişki var mıdır? Buna bağlı olarak isim/sıfatı takip eden ilgeçlerin çevirisi cümlecikten sonra gelen ilgeçlerin çevirisinden daha mı kolaydır? 3) Hataların kaynakları ve yapısı nedir? 34 Üniversite ikinci sınıf öğrencisinin sağladığı veriler analiz edilen ilgeçlerin işaretlenip cümlelerin numaraları olarak verildiği ekteki metin aracılığıyla incelenmiştir. Metin incelenecek ilgeçleri dâhil etmek üzere amaçlı olarak tekrar yazılmıştır. Söz konusu metnin sınavda verilmesinin nedeni öğrencilerin ilgeç öbeklerinin çevirisine dair kararları bireysel olarak aldıklarından emin olmak ve aynı zaman diliminde yaptıkları seçimleri görmektir. Öğrencilerin yaptıkları hatalar araştırmacı dâhil üç ayrı dil uzmanı tarafından analiz edilmiştir. Ayrıca ikinci soru için Pearson Ki-kare testi uygulanmıştır. Analizler ilgeçten ziyade ilgeç öbeği düzeyinde yapılmıştır. Birinci araştırma sorusu ile ilgili olarak ilgili dağılım belirlenmiş, öğrencilerin zorlandığı noktada ilgeç öbeğini tamamını cümleden çıkarma eğilimi gösterdikleri gözlemlenmiştir. İkinci araştırma sorusu ile ilgili olarak Pearson Ki-kare testi neticesinde ilgeç öbeğinin yapısı ile doğru yanlış ve cümleden çıkarma durumlarına dair örüntüler arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmış ve anlamın yapıdan daha önem taşıdığı görülmüştür. Yanlış kullanımlar genelde anadil etkisinde görülmekte ve dilbilgisi dışı cümleler kurulmasına sebep olmakta, cümleden çıkarmalar ise genelde ilgeç öbeği düzeyinde ortaya çıkmıştır. Bütün bu doğru yanlış, cümleden çıkarma durumlarına ilişkin olarak ayrıntılı tablolar makale içinde verilmektedir. Üçüncü araştırma sorusu ile ilgili olarak hataların kaynakları ve yapısı üzerinde tartışılmıştır. Bu çalışmanın çeviribilim çalışmaları, eğitim ve dilbilimine katkıda bulunabileceği düşünülmüktedir. Gelecekte farklı Türkçe ilgeçlerin İngilizce'ye ya da diğer dillere öbek düzeyinde çevirisinin analizi yoluyla daha kapsamlı çeviribilimsel, eğitsel ve dilbilimsel veriler elde edilebilir.