Basındaki Haber Çevirilerine Çeviribilim ve Çeviri Eğitimi Açısından Bir Bakış

Abstract

Basılı ve çevrimiçi olarak karşımıza çıkan ve açıklama ve haber metinlerinden oluşan yazılı siyasi metinlerin siyaset, diplomasi ve uluslararası ilişkiler alanında kilit bir role sahip olduğu bilinmektedir. Öte yandan böylesine önemli bir yere sahip olan haber çevirisine ait çeviribilim araştırmaları yakın bir geçmişe uzanmaktadır ve alanyazında genel olarak ideolojik yönlendirmeler çerçevesinde tartışılagelmiştir. Ancak haber çevirisinin doğasının lisans düzeyindeki çeviri eğitimiyle uyuşup uyuşmadığı konusuna pek değinilmemiştir. Bu çalışma, şu araştırma soruları ile bu boşluğu doldurmayı amaçlamıştır. 1. Haber çevirisinin geleneksel çeviri eylemi ve öğelerinden ayrılan özellikleri nelerdir? 2. Haber çevirisinde çeviri ve editörlüğün birlikteliği düşünüldüğünde, lisans düzeyindeki basın çevirisi ders programına neler eklenebilir? Çalışma, haber çevirisinin geleneksel çeviri eylemi ve öğelerinden ayrılan özellikleri tek kaynak metnin olmaması ve çevirmenin kimliği olarak tesbit etmiştir. Çeviri eyleminin temel unsurları olarak bilinen kaynak, erek metin ve çevirmenin bunlara bakışı konusunda haber çevirisi alanının ezberbozan özellikleri bizi “çevirmen rolü, kimliği ve müdahalesi” tanımı üzerinde yeniden düşünmeye itmektedir. Çalışma, ayrıca, haber çevirisinin gerçeklerinden kopuk bir eğitimin ilgili kariyerde sorunlar getirebileceği yönünde farkındalık yaratmayı amaçlamakta, saha ile akademi arasında bir köprü kurma gayreti içinde, haber çevirisi ve editörlük eyleminin birlikteliğinin çeviri eğitiminde de yerini alması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu amaçla, psikolojik ve mesleki yönden öğrenciyi bu alandaki bir kariyere daha iyi hazırlamaya yönelik olarak, dilsel beceri kazandırma çalışmalarının yanısıra, alan için farkındalık kazandırmaya, etkileşimli olarak ve simulasyonlar ile hem haber çevirisi hem de haber yazımına dönük çalışmalar ve ekip çalışmaları ve stajlarla simulasyonlar ders içeriğine eklenebilir.