POLİSİYE EDEBİYATTA ULUSAL ALEGORİ ÇEVİRİSİ: AMANVERMEZ AVNİ’NİN SERÜVENLERİ

Abstract

Son yıllarda çeviribilim alanında yapılan araştırmalar polisiyenin ulusal alegoriüretmekteki gücüne işaret etmektedir. Yazıldığı döneme ilişkin tarihsel, toplumsal, kültürel vecoğrafik bir kesit sunabilmesi nedeniyle polisiye türü “Yeni Gerçekçilik” olarak kabul edilmeyebaşlamıştır. Kendi döneminin ulusal alegorisini üretebilen bu türün çevirisini ise “kaynakmetindeki ulusal alegorinin başka bir ulusal alegoriye çevrilmesi” şeklinde ele alan çalışmalargündeme gelmiştir. Bu makalenin amacı, çeviribilim alanındaki polisiye edebiyata ilişkin yeniyaklaşımlar ışığında ilk seri telif polisiye edebiyat örneklerini ulusal alegori çevirisi bağlamındaincelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Türkiye’de seri halinde yayınlanan ilk telif polisiye eserolarak kabul edilen Osmanlı’nın Sherlock Holmes’ü Amanvermez Avni, betimleyici çalışmanınaraştırma nesnesi olarak seçilmiştir. Bu betimleyici çalışmada Osmanlı’nın Sherlock Holmes’üAmanvermez Avni örneğinden hareketle ilk dönem seri telif polisiye edebiyat örnekleriüzerinden yapılan özgün/çeviri tartışmalarına çeviribilim bakış açısıyla yaklaşılacaktır. Buamaçla yapılacak betimleyeci çalışmada polisiye edebiyat çevirisi alanında araştırmalar yapanAlistair Rolls’ün çeviri odaklı kavramsallaştırmaları temel alınacaktır.