Doktora Tezleri

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/8833

Browse

Browsing Doktora Tezleri by Author "Çetinkaya, Seda Dural"

Filter results by typing the first few letters
Now showing 1 - 2 of 2
  • Thumbnail Image
    Doctoral Thesis
    An Investigation of the Snarc and Snarc-Like Effects: Time-Dependent Effects of Compatible and Incompatible Stimulus-Response Mappings
    (İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2024) Bulut, Merve; Dural Çetinkaya, Seda; Çetinkaya, Seda Dural
    İnsanlar göreceli olarak küçük sayılara sol büyük sayılara ise sağ elleri ile daha hızlı tepki vermektedirler (SNARC effect, Dehaene vd., 1993). Önceki çalışmalar SNARC-benzeri etkilerin kavramsal ve fiziksel büyüklüklerde (sayısal olmayan) de gösterildiğine işaret etmektedir (Sellaro vd., 2014; Wühr ve Seegelke, 2018). Bu etkilerin uzun süreli bellekte hâlihazırda var olan bir büyüklük-uzam temsilinden kaynaklandığı düşünülmektedir (küçük-sol, büyük-sağ). Tez çalışmasında bu uzun süreli bellek temsiline uyumlu ve uyumsuz şekilde oluşturulmuş uyarıcı-tepki bağıntılarını içeren bir alıştırma görevinin katılımcıların SNARC ve SNARC-benzeri etkileri gösterme bakımından performanslarını nasıl etkileyeceği incelenmektedir. Alıştırma görevi sırasında katılımcılar tekrarlı olarak uzun süreli bellek temsillerindeki uyarıcı tepki bağıntısına uyumlu ya da uyumsuz tepki verdikleri bir değerlendirme görevi yapmışlardır. Transfer aşamasında ise katılımcılardan büyüklük-ilgisiz bir sınıflandırma görevi yapmaları istenmiştir. Transfer aşaması alıştırma görevinden beş dakika, bir gün ya da bir hafta sonra verilerek, alıştırma görevinde oluşturulan uyumlu ve uyumsuz uyarıcı tepki bağıntılarının uzun süreli etkileri incelenmiştir. Bulgular, sayısal uyarıcılar kullanıldığında alıştırma görevinin etkilerinin transfer aşamasında tüm zaman aralığı koşullarında gözlendiğini göstermiştir. Öte yandan, sayısal olmayan büyüklüklerin kullanıldığı deneylerde, yalnızca uyumsuz alıştırma görevi alınan koşullarda etkiler transfer aşamasında gözlenmiştir. Bulgular sayısal ve sayısal olmayan büyüklüklerin işlenme süreçlerinin farklılığına işret etmekle birlikte, bellek süreçlerinin büyüklük-uzam ilişkilerini anlamaktaki önemine dikkat çekmektedir.
  • Thumbnail Image
    Doctoral Thesis
    The time-dependent effects of MNL compatible and incompatible stimulus-response relations under different representational contexts on magnitude-space associations
    (İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2024) Palaz, Ezgi; Dural Çetinkaya, Seda; Çetinkaya, Seda Dural
    SNARC etkisi, insanların zihinsel sayı dizisine (mental number line, MNL) uygun olacak şekilde, küçük sayılara sol, büyük sayılara ise sağ elleri ile daha hızlı tepki vermeleri olarak karakterize edilir. Söz konusu tepki örüntüleri (SNARC-benzeri etkiler) sayısal olmayan büyüklüklerde de gözlenmektedir. SNARC etkisinin yönü ve gücü, farklı uyarıcı-tepki bağıntıları kapsamında ya da farklı zihinsel temsilleri içeren birtakım alıştırma deneyimleri sonucunda değişebilmektedir. Bu tez, SNARC etkisinin esnekliğini MNL ile tutarlı ve tutarsız (cetvel ve saat) temsil bağlamları sunularak, katılımcıların MNL ile uyumlu ve uyumsuz uyarıcı-tepki bağıntılarını öğrenmek üzere yaptıkları bir alıştırma görevinin SNARC üzerindeki etkileri ve bu etkilerin sayısal olmayan büyüklüklere genellenmesini araştırmayı amaçlamıştır. Bunun için toplam 420 kişinin katıldığı iki çalışma yürütülmüştür. Birinci çalışmada alıştırma sonrası SNARC etkisinin ortaya çıkışı ve kalıcılığı, ikinci çalışmada ise bu etkilerin kavramsal ve fiziksel büyüklüklere aktarımı incelenmiştir. Sonuçlara göre, temsil bağlamları performans üzerinde bir etki yaratmamıştır. Alıştırma sırasında oluşturulan uyarıcı-tepki bağıntıları ise sayısal büyüklüklere verilen tepkileri etkilemiştir. Buna göre, MNL-uyumlu alıştırmalar kısa süreli ortaya çıkan SNARC ile sonuçlanırken, MNL-uyumsuz alıştırmaların ardından ters SNARC etkisi gözlenmiş ve bu etki bir hafta boyunca kalıcı olmuştur. Ancak, gözlenen etkiler sayısal olmayan büyüklüklere genellenmemiştir. Sonuçlar, alıştırma etkilerinin önceden var olan birtakım eğilimlere bağlı olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, genel bir büyüklük sistemi fikrinin tersine, sayısal olan ve olmayan büyüklüklerin varsayıldığı kadar güçlü bir ilişkisi olmayabileceği düşünülmektedir.