TR Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu / TR Dizin Indexed Publications Collection
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/4
Browse
19 results
Search Results
Other Türkçede Edilgenliğin Bbelirtililik Kayması Açısından Bazı Görünümleri(2010) Sebzecioğlu, Turgay; Oktar, Lütfiyeİşlevsel Dilbilgisi çerçevesinde, Türkçedeki edilgenlik, Orhon Türkçesinden Çağdaş Türkçeye kadar olan dönemi kapsayan bir bütünceden yola çıkılarak incelendiğinde, temel edilgende Kılıcıyı gizleme, örtükleştirme gibi işlevlerin temel bir işlev olarak yer almadığı görülmektedir. Türkçede temel edilgen katılımcıların örtükleştirilmesine dayanan bir edilgenleştirmeden çok, olayın ön plana çıkartılıp Kılıcının önvarsayıldığı bir işlevi yansıtmaktadır. Yani, Türkçede edilgenleştirmenin katılımcı odaklı değil, olay odaklı olduğu söylenebilir; bu yüzden Kılıcının geri-itilmesi ve Kılıcı-olmayanın öne-çekilmesi edilgenleştirmeyi tetikleyen temel işlevler olarak yer almamaktadır. Olay odaklı edilgenleştirmenin temel işlev olmasına koşut olarak Türkçede tarafından öbekli edilgen ancak Klasik Osmanlı Türkçesi döneminde görülmeye başlanmış, Çağdaş Türkçede bile temel bir yapı olacak kadar kullanım sıklığına ulaşmamıştır. Ayrıca, olay odaklı edilgenleştirme, edilgenleştirme sürecinde Kılıcının anlambilimsel özelliğini belirleyen etkenlerden biri olmuştur. Türkçedeki edilgenliğin ve edilgenleştirme sürecinde yer alan Kılıcıların tarihsel süreçte belirtililik kayması açısından bazı değişimler içerdiği de gözlenmiştir.Article Anadilden Sonra Öğrenilen Dilde Dilbilgisel İşlemleme: Geç İkidilliliğin Beyindilbilimi Açısından Değerlendirilmesi(2011) Mergen, FilizAnadil edinimi erken çocukluk döneminde kolayca gelişen doğal bir süreçtir.Ancak bireylerin anadilinden sonra, özellikle de formal ortamda öğrendiği dilde önemlizorluklar yaşadığı bilinmektedir. Dil öğrenen bireylerin bazı dilbilgisi yapılarını kolaylıklaöğrenebildiği ve doğru olarak kullanabildikleri gözlenirken, bazı yapıların öğrenilmesiuzun zaman almakta ve genellikle de anadili konuşucularının düzeyine erişememektedir.Bunlar arasında öne çıkan dilbilgisi yapılarının öğrenilmesi, iletişim ortamındaalgılanması ve kullanılmasıdır. Bu çalışmada bireylerin anadilden sonra öğrendikleri dilindilbilgisel yapılarını işlemlemede yaşadığı zorlukların nedenleri beyindilbilimsel birçerçevede ele alınacak ve dilbilgisel yapıları algılama becerilerini inceleyen çalışmalarındeğerlendirilmesi yapılacaktır.Article Technology in Translator Training: the Case of Turkey(2013) Şahi̇n, MehmetTeknoloji kullanarak öğretmek ve öğrenmek bir çok alanın önemli bir parçası haline gelmiştir ve buna mütercim tercümanlık (ya da çeviribilim) da dahildir. Çeviri teknolojileri dersleri artık çeviri müfredatlarına eklenmektedir ve bu derslerin amacı öğrencilere çeviri piyasasında daha verimli ve rekabetçi olmak için yeterli teknoloji yetkinliğini kazandırmaktır. Türkiye’de, birçok Avrupa ülkesinde de olduğu gibi, üniversiteler arasında lisans düzeyinde teknolojinin müfredata dahil edilmesi konusunda bir tutarlılık yoktur. Bu çalışma ülkedeki mütercim tercümanlık ya da çeviribilim bölümlerine teknolojinin dahil edilmesi konusundaki genel tutumu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın bir diğer amacı orta ölçekli bir vakıf üniversitesinde verilmekte olan bir çeviri teknolojileri dersinde üç yıl boyunca 62 öğrenciden toplanan verilere dayanarak bir vaka çalışması sunmaktır. Çalışma aynı zamanda mütercim tercümanlık ve çeviribilim bölümlerinde verilen teknoloji dersleri için bir kılavuz oluşturma çabasına da katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Üniversitelerin ağ sitelerinde verilen bilgiler doğrultusunda – programa dahil ise – çeviri teknoloji dersleri, teknolojinin Türkiye’deki çeviri müfredatındaki yerini tartışmak için temel olarak alınmıştır. Vaka çalışması için veriler çeviri teknolojileri dersinin tamamlanmasından sonra çevrimiçi anketler aracılığıyla toplanmıştır. Anketler katılımcıların teknoloji, programları çerçevesinde aldıkları teknoloji dersinin faydaları ve bilgisayar çevirisi destekli çeviri belleği sistemleri kullanma deneyimleri hakkındaki görüşlerini incelemeye yönelik tasarlanmıştır. Veriler hem nicel hem de nitel olarak analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, çeviri öğrencilerinin yeni teknolojileri öğrenme ve kullanma konusunda çok ilgili oldukları ve bazı araç ve yazılımlar üzerinde daha fazla durulmasını tercih ettikleri söylenebilmektedir. Katılımcılar teknoloji dersinden büyük ölçüde faydalanmışlardır ve katılımcıların üçte ikisinden fazlası tüm araç ve yazılımları tam anlamıyla öğrenmek için tek bir dersin yeterli olmadığını belirtmiştir. Bu çalışmada ana hatları sunulan çeviri teknolojileri dersi yeni kurulmuş bölümlerde benzeri derslerin teşvik edilmesi için ideal bir başlangıç noktası ve ülkede hâlihazırda mevcut diğer çeviri bölümleri için iyi bir kıyas noktası sayılabilmektedir. Çalışmanın sonuçlarına dayanarak çeviri müfredatlarında teknolojiye daha fazla yoğunlaşılması ve teknolojinin yeri konusunda daha tutarlı olunması gerektiği salık verilebilmektedir.Article Sözlü Çeviride Kip Kaydırmalarına Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Çerçevesinde Bütünce Temelli Bir Yaklaşım(2014) Yavuz, Yasemin; Oktar, Lütfiye; Özgen, Murat; Kansu Yetkiner, Neslihan; Yetkiner, Neslihan KansuBu çalışmanın temel amacı Hallidayin (Halliday, 1994; Halliday ve Matthiesen, 2004) Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi (DİD) modeli çerçevesinde sözlü çeviri öğrencileri tarafından oluşturulan sözlü çeviri metinlerindeki kip kaydırmalarını çeviri türü, yönlülük ve metin türü açısından karşılaştırmalı olarak incelemektir. İkinci olarak söz konusu kaydırmaların durum bağlamı ve söylem-anlambilimsel düzeyde yol açtığı değişikleri irdelemek ve kip dizgesi kaydırmalarının çevirilim çalışmaları ve çeviri eğitimine olası etkilerini saptamaktır. 232 sözlü çeviri ses kaydı verisine dayanan bütünce bulguları, kip dizgesindeki kaydırmaların basit bir dilbilgisel tercih değişikliği olmayıp söylem yapısını, amacını dolayısıyla işlevini değiştiren bir işlev kaydırması olduğunu ortaya koymakta, DİD modelinin tanımladığı takip edilebilir dizge içinde çeviri eğitimine katkısını ele almaktadır.Article Türkçede Boş Artgönderim ve Söylem Atlama(2014) Kaili, Aytaç Çeltek; Oktar, LütfiyeBu çalışmada Türkçe yazılı söylemde boş artgönderimin söylem-edimbilimsel işlevleri incelenmektedir. Çalışmanın bütüncesini 2004-2006 yıllarında yayınlanan 6 biyografi kitabı oluşturmaktadır. Araştırma için söylemedimbilimsel bir yaklaşım benimsenmektedir. Boş artgönderimin söylemedimbilimsel işlevini açıklamak üzere, söylemde bir önermenin kendinden hemen önceki önermeye değil de söylemde üretilmiş daha önceki bir önermeye bağlanması durumu olan söylem atlama yapıları üzerine odaklanılmaktadır. Başka bir deyişle, çalışmamızda bir göndergeye yapılan en son gönderimin hemen bir önceki önermede değil de kendinden daha önce gelen bir önermede oluştuğu söylem atlama yapılarında görülen boş artgönderim kullanımları ele alınmaktadır. Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini, söylemin retorik ilişkiler yolu ile birbirlerine bağlanan söylem bölütlerinden oluştuğu ve aşamalı bir şekilde yapılandırıldığı görüşünü temel alan Bölütlenmiş Söylem Temsilleştirme Kuramı (BSTK) (Asher, 1993; Asher ve Lascarides, 2003) oluşturmaktadır. Söylem atlama yapılarının ortaya çıkarılabilmesi amacıyla bütüncedeki metinler söylem bölütlerine ayrılarak söylem bölütleri arasındaki retorik ilişkiler belirlenmiştir. Yapılan çözümlemeler sonucunda, bu ilişkilerin söylemde boş artgönderim kullanımını etkilediği ve boş artgönderimlerin bu ilişkiler yoluyla söylemin güncellenmesinde önvarsayımları tetikleyerek söylem bağdaşıklığının güçlendirilmesine katkıda bulunduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, çalışmamızın başında ortaya koyduğumuz varsayımlar bütünce çözümlemesi sonucu elde edilen bulgular tarafından doğrulanmıştır.Research Project Sözlü Çeviri Türü, Yönlülük ve Metin Türü Parametreleri Bağlamında Sözlü Çeviri Çalışmalarında Belirtikleştirme Kavramına Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi Temmelli Bir Yaklaşım(2014) Oktar, Lütfiye; Yetkiner, Neslihan; Yavuz, Yasemin; Özgen, Murat[Abstract Not Available]Article Çevirmen Adaylarının Gözünden İngilizce- Türkçe Bilgisayar Çevirisi ve Bilgisayar Destekli Çeviri: Google Deneyi(2015) Şahi̇n, Mehmetİngilizce-Türkçe dil ikilisi için bilgisayar çevirisi (BÇ) çalışmalarının tarihi 1960'lı yılların başlarına kadar dayanmaktadır. Söz konusu dil ikilisi için yapılan BÇ çalışmalarının uzun bir aradan sonra 2000'li yıllarda yeniden hız kazandığı görülmektedir. İngilizce-Türkçe BÇ sistemlerini oluşturma sürecinde karşılaşılan temel zorlukların başında biçimbirimsel ve sözdizimsel farklılıklar yatmaktadır. Türkiye'de çevirinin birçok kişi tarafından ehil olmayan geniş kitlelerce yapılabilecek bir iş olarak görülmesi çeviride arz-talep dengesini etkileyebilmekte ve henüz kanıtlanmamış olsa da bu durum BÇ çalışmalarının önünde bir başka engel olabilmektedir. Bilgisayar çevirisinin ve bilgisayar destekli çeviri araçlarının çeviri eğitiminde tanıtılması, kullanılması, avantajlarının ve eksikliklerinin tespit edilmesi hem çevirmen adaylarının meslekî gelişimine katkıda bulunma hem de bu alanda yapılacak çalışmalar için bir zemin sunma potansiyeline sahiptir. Çalışma genç çevirmenlerin genel olarak bilgisayar çevirisi, BÇ'nin çeviri sürecine katkısı ve bilgisayar destekli çeviri hakkındaki görüşlerini incelemektedir. Veriler dört yıl boyunca 106 üçüncü sınıf çeviri öğrencisinden zorunlu olarak aldıkları ders kapsamında toplanmıştır. Veriler, öğrencilerin Google Çeviri sistemi desteğiyle çeviri belleği sistemi kullanarak tamamladıkları çeviriler hakkında yaptıkları yorumlar ve dönem sonunda internet üzerinden doldurdukları ankete verdikleri yanıtlardan ibarettir. Öğrenciler on beş hafta süren çeviri teknolojileri dersi kapsamında dönem projesi olarak farklı metin türlerini önce Google Çevirmen Araç Seti bünyesinde Google Çeviri'yi kullanarak çevirmiş, daha sonra bilgisayarın sunduğu bu taslak çeviriyi çeviri bellek sisteminde terim yönetim sistemi desteğiyle düzelterek çevirilerini tamamlamışlardır. Son olarak öğrenciler, hem Google'ın sunduğu BÇ çıktıları hem de arkadaşlarının çevirdiği aynı metnin diğer bölümleri hakkında yorumlarda bulunmuş ve dönüt vermişlerdir. 2010-2013 döneminde, sesle veri girme, metin okuma, çeviri önerisi girme gibi teknik bakımdan yenilikler yaşanmasına ve kullandığı paralel metin veritabanı sürekli gelişmesine rağmen Google'ın ücretsiz olarak sunmuş olduğu İngilizce-Türkçe bilgisayar çevirisinin genel olarak kalitesinin öğrenciler açısından herhangi bir iyileşme göstermediği açıktır. Veri analizlerinin sonuçlarına göre BÇ çıktıları çoğunlukla doğruluk bakımından kabul edilemez olarak görülmektedir ancak taslak çeviri sunma yönünden belirli bir potansiyele sahip olduğu birçok öğrenci tarafından teslim edilmektedir. Google Çevirmen Araç Seti'nin sunduğu çeviri bellek sistemi ve bu sistemin içerisine dâhil edilebilen terim yönetim sistemi çevirmen adayları tarafından oldukça olumlu karşılanmaktadır. Öğrencilerin bilgisayar çevirisine karşı olumsuz bakışının genel olarak Google Çeviri sisteminin düşük kalitede çeviri sunmasından kaynaklandığı, öğrencilerin çeviri sürecinde bilgisayar desteği kullanılmasına karşı genel bir olumsuz tavır göstermediği sonucuna varılmaktadır.Article Yazılı Metinden Sözlü Çeviride Akıcısızlık ve Duraklar: Öğrenci Odaklı Bütünce Temelli Bir Yaklaşım(2015) Oktar, Lütfiye; Kansu Yetkiner, Neslihan; Özgen, Murat; Yavuz, Yasemin; Yetkiner, Neslihan KansuBu çalışma, öğrenci odaklı bütünce temelli bir yaklaşımla, yazılı metinden sözlü çeviri esnasındaki öğrenci performanslarında görülen akıcısızlığın takibinin alımlama, üretim, planlama ve aktarım gibi çeviriye ilişkin bilişsel süreçlere yönelik olarak önemli bilgiler sunduğu fikrine dayanmaktadır. Çalışmamızın temel amacı, öğrenci çevirilerinde akıcısızlık türlerinden biri sayılan durak sıklığının, öğrencilerin çeviri sürelerine etkisini ve bu olgunun hangi sözdizimsel yapılarda eşleştiğini yönlülük (İngilizce-Türkçe ve Türkçe- İngilizce) ve metin türü (bilgilendirici ve anlatımsal metinler) parametreleri bağlamında çözümlemektir. Bir başka deyişle, boş ve dolu duraklarla yordanan yazılı metinden sözlü çeviri edimi sırasında öğrencilerin yaşadığı sorunların hangi sözdizimsel yapılar üzerinde oluştuğunu bilişsel olarak ortaya koymak için, durak sıklığı, çeviri süresi ve yantümce-durak ilişkisinin istatistiksel çözümlemeleri yapılmıştır. Öğrenci odaklı bütünce temelli bu çalışmanın veri tabanını İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık bölümünde son sınıfa devam eden 20 öğrencinin toplam 80 yazılı metinden sözlü çeviri ses kaydı oluşturmaktadır. Araştırma bulgularımız, her iki metin türünde de Türkçeden İngilizceye çeviri yönünde İngilizceden Türkçeye kıyasla daha fazla durak olduğunu ve bu durumun doğal olarak daha uzun çeviri süresine yol açtığını ortaya koymuştur. Durak sıklığına metin türü açısından bakılacak olursa, daha fazla bilgi yoğunluğuna sahip olan bilgilendirici metinlerde, anlatımsal metinlerle karşılaştırıldığında daha sık olarak durak kullanımı olduğu görülmektedir. Her iki metin türü ve çeviri yönü açısından, bir üretim ve/veya aktarım sorununun boş veya dolu durak şeklinde gözlendiği sözdizimsel yapılar ad ve sıfat yantümceleri olarak belirlenmiştir. Hem eksiklikleri ve sorunları teşhis etmeye hem de bunlara görgül çözümler bulmaya yardımcı olabilecek araştırma bulgularımız, yazılı metinden sözlü çeviri kapsamında daha etkin eğitim ve öğretim bilişsel süreçlerine ışık tutacak veriler sunmaktadır.Article Türkçe-ingilizce Konuşan İkidilli Bireylerin İkinci Dille- Rindeki Dilbilgisel ve Anlamsal İşlemlemelerinin Karşı- Laştırılması(2016) Mergen, Filiz; Kuruoğlu, GülmiraÇalışmanın amacı, ikidilli bireylerin geç öğrendikleri, ancak yeterlilik düzeyi yüksek olan ikinci dillerindeki dilbilgisel ve anlamsal işlemlemelerini karşılaştırmaktır. Çalışmaya anadili Türkçe, ikinci dili İngilizce olan 31 ikidilli birey katılmıştır. Çalışmada, ikinci dildeki dilde dilbilgisel ve anlamsal doğru ve hatalı tümceler olmak üzere toplam 40 tümceyi laboratuvarda dinleyen katılımcılardan hatalı tümceleri tespit etmeleri istenmiştir. Hazırlanan yazılım programı ile tepki süreleri ve cevaplarının doğruluğu kaydedilmiş ve analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, katılımcıların ikinci dilde anlamsal hatalı tümcelerin tespitindeki verdikleri doğru cevap sayısının dilbilgisel hatalı tümcelerin doğru cevap sayısından daha fazla olduğu görülmüş, ancak bu tümcelerin tespitinde harcadıkları süre arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır. Bu sonuç, ikinci dilin yeterlilik düzeyleri yüksek ancak öğrenme yaşı geç olan bireylerin dilbilgisel ve anlamsal işlemlemelerinin farklı olduğunu göstermektedir.Research Project Çeviride intihal(2015) Gürses, Sabri; Kaleş, Damla; Şahi̇n, Mehmet; Duman, Derya[Abstract Not Available]