Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/8832
Browse
15 results
Search Results
Master Thesis Modern Türk iç mekanlarında vitray(2026) Pamuk, Sude; Hasırcı, DenizThe documentation of stained-glass applications in modern Turkish interiors has remained a relatively underexplored area in the literature, resulting in a significant gap within interior design historiography. While artistic contributions such as ceramics and mosaics in modern interiors have been more extensively documented and discussed, the role and presence of stained glass have largely been overlooked. This study aims to examine how stained glass was positioned in modern Turkish interiors not merely as a decorative element, but as an integrated design component capable of transforming spatial perception, light conditions, and interior atmosphere. In this context, stained-glass applications in both public and residential interiors are examined together in order to assess their use across different spatial scales. The research seeks to make visible the methodological challenges and structural gaps in the literature concerning the documentation of modern stained-glass works. The limited availability of archival material, the fragmentation of visual records across personal collections, and the difficulty of clearly tracing artist–work relationships have hindered the academic representation of this field. Accordingly, the study adopts an interdisciplinary approach that combines archival research, visual analysis, and historical contextualization. The findings demonstrate that stained glass occupied a meaningful place within the synthesis of the arts approach in modern Turkish interior production, while simultaneously remaining marginal in processes of documentation and historiographical evaluation. Beyond identifying these limitations, this study proposes a framework for reconsidering stained glass as a more visible and integral component of modern Turkish interior design history. Keywords: Modern Turkish Interiors, Documentation of Modern Interiors, Archiving, Modern Stained-glass, Stained-glass in Turkey.Master Thesis Duyusal deneyim üzerinden mimari atmosfer: İstanbul modern'in eleştirel bir incelemesi(2026) Türken, Sude; Doğu, TubaBu tez, mimari atmosfer kavramını çağdaş müze mimarisi bağlamında, bedensel ve mekânsal deneyimin ilişkiselliği üzerinden incelemektedir. Fenomenolojik bir bakış açısıyla mimari atmosfer, duyusal koşullar ile duygusal tepkiler arasındaki etkileşimin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Mekânsal nitelikler ve bedensel izlenimler tarafından sırasıyla biçimlenen bu maddi ve maddi olmayan katmanlardan hareketle, çalışma İstanbul Modern Sanat Müzesi'ni (İstanbul Modern) bir vaka çalışması olarak ele almakta ve mimari tasarım kararlarının, ziyaretçi deneyimi aracılığıyla atmosferin inşasına ve algılanmasına nasıl katkıda bulunduğunu analiz etmektedir. Çalışmada, ziyaretçilerin atmosferik deneyimlerini değerlendirmek için anketler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve duyusal haritalama tekniklerini bir araya getiren karma yöntemli bir araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Veriler, müzenin mimari düzenine karşılık gelen altı gözlem bölgesinden oluşan tanımlanmış bir mekânsal rota boyunca toplanmıştır. Bulgular, İstanbul Modern'in mimari atmosferinin öncelikli olarak görsel ve işitsel uyaranlar aracılığıyla deneyimlendiğini, bu deneyimin özellikle gün ışığı ve renk kullanımıyla şekillendiğini, diğer duyusal girdilerin ise daha örtük ve ilişkisel bir biçimde katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, iç mekân ile dış mekân arasındaki ilişkinin ziyaretçilerin mekânsal farkındalığını önemli ölçüde etkilediği ve bunun da duygusal tepkileri şekillendirdiği tespit edilmiştir. Maddi duyusal koşullar ile maddi olmayan duygusal tepkiler üzerinden yapılan bütüncül bir okuma, atmosferin sabit bir mekânsal nitelik olarak değil, hareket yoluyla açığa çıkan dinamik ve zamansal bir durum olarak deneyimlendiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Mimari Atmosfer, Bedensel Deneyim, Duyusal Algı, Duygusal Tepki, Çağdaş Müze Mimarisi, İstanbul ModernMaster Thesis Developing a Comparative Assessment Methodology for Passive Energy Performance in Turkish Mass Housing under Diverse Climatic Conditions(2026) Güner, Sera; Başarır, Lale; Stasınopoulos, AthanasıosBu çalışma, standartlaştırılmış toplu konutlarda pasif enerji tasarım stratejilerinin değerlendirilmesine yönelik, nicel bina performans simülasyonları ile nitel kullanıcı geri bildirimlerini sistematik biçimde bir araya getiren karma yöntemli bir değerlendirme iş akışı önermektedir. Çalışma, enerji tüketimi odaklı analizlerden farklı olarak, simülasyonlarla öngörülen performans ile kullanıcılar tarafından algılanan konfor koşulları arasındaki ilişkileri irdeleyerek, bu iki veri kaynağının nasıl birlikte değerlendirilebileceğine odaklanmaktadır. Amaç, modellerde varsayılan koşullar ile kullanıcı deneyimi arasındaki örtüşme veya sapmaları ortaya çıkararak, pasif tasarım stratejilerinin farklı iklimlerdeki etkililiğini daha nüanslı şekilde değerlendirebilmektir. Önerilen iş akışı, Aydın (sıcak-kurak) ve Yozgat (soğukkarasal) illerinde yer alan, tipolojisi sabit TOKİ konutlarında yürütülen pilot uygulamalarla test edilmiştir. Yöntem, Grasshopper tabanlı nicel bina performans simülasyonlarını (DA, UDI, UTCI) Kullanım Sonrası Değerlendirme (KSD) anketlerinden elde edilen nitel verilerle entegre etmektedir. Elde edilen bulgular, benzer mimari yapıların farklı iklimlerde farklı zorluklar ürettiğini göstermekte; örneğin Aydın'da aşırı ısınma, Yozgat'ta ise ısıl dengesizlik gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Anketler aracılığıyla belirlenen uyumlayıcı kullanıcı davranışları (örneğin balkon kapatma, alternatif havalandırma yöntemleri), simülasyonların yakalayamadığı kullanıcı pratiklerine işaret ederek, çok boyutlu değerlendirme ihtiyacını ortaya koymaktadır. Bu çalışma, enerji tüketim çıktılarından ziyade, simülasyonlar ve kullanıcı algıları arasındaki etkileşime odaklanan bir değerlendirme yaklaşımı sunmakta; bu yönüyle, pasif tasarım stratejilerinin iklime ve kullanıcı deneyimine duyarlı biçimde analiz edilebilmesi için kullanılabilir bir yöntem önermektedir. Her ne kadar çalışma kapsamı iki örnek bölge ile sınırlı olsa da, sunulan iş akışı, gelecekteki araştırmalar ve konut tasarım kararları için aktarılabilir nitelikte bir değerlendirme çerçevesi sağlamaktadır.Master Thesis Artırılmış Gerçeklik Kullanılarak Kamusal Alanların Yeniden Tanımlanması(2025) Güler, İkra; Aslankan, AliDijital teknolojilerin fiziksel mekanlarla birleşmesi, özellikle artırılmış gerçeklik (AR) alanında yeni deneyimlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Dijital bilgilerin fiziksel dünyaya bindirilmesi olarak tanımlanan artırılmış gerçeklik, kamusal alanların mekânsallığını nasıl anladığımızı yeniden tanımlama, sürükleyici ve etkileşimli ortamlar yaratma potansiyeline sahiptir. Çeşitli çalışmalar AR'ın kamusal alanlarda öğrenmeyi ve deneyimi iyileştirme potansiyelini sorgulamıştır. Bununla birlikte, AR deneyimlerin kullanıcıların kamusal alan algısını şekillendirmedeki potansiyeli henüz yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, mobil AR deneyimlerinin kullanıcıların kamusal alanlara ilişkin algılarını şekillendirmedeki rolünü inceleyerek, AR'ın kamusal alanların mekânsallığını yeniden tanımlama potansiyelini araştırmaktadır. İzmir'deki Konak sahilindeki üç ayrı konum için üç artırılmış gerçeklik deneyimi geliştirilmiştir. Çalışma, öncelikle AR deneyimlerini kamusal alanın teorik tanımlarına bağlayarak insan algısının oluşumunu tartışan bir öneri olarak hizmet etse de, bir kullanıcı çalışması da yürütülmüştür. Çalışma süresinin uzatılması olasılığı göz önünde bulundurularak, iki ay boyunca 20 katılımcıya deneyimler sırasında anketler uygulanmış. Bu anketler aracılığıyla, deneyimlerin kullanıcıların çeşitli kamusal alanlardaki algılarını etkileyip etkilemediği ve eğer etkilediyse, bu etkinin hangi deneyim özelliklerinden kaynaklandığı araştırılmıştır.Master Thesis Çok Katlı İkincil Konut Kompleksleri: Çeşme'de Rezidans Yazlıklar(2025) Akay, Beyza Betül; Öner, Aslı CeylanKapitalist sistemin bir parçası olarak gelişen neoliberal politikalar, tüketim kültüründe dayalı yeni yaşam biçimleri meydana getirmiştir. Bu süreçten etkilenen mekanlar da dönüşüme uğramıştır. Bu dönüşümün en önemli ürünlerinden biri olan kentsel rezidanslar, toplumun hızlı yaşamına ve tüketime dayalı alışkanlıklarına uygun olarak tasarlanmıştır. Son yıllarda kentsel rezidanslar, yazlık kıyı bölgelerdeki konut tipolojilerine adapte edilerek yazlık rezidans kavramını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada 'rezidans' terimi İngilizce'deki 'residence' anlamından farklı olarak; Türkiye'ye özgü, otel benzeri hizmetler, yüksek güvenlik ve ayrıcalıklı bir yaşam tarzı sunan dikey, kapalı siteleri ifade etmektedir. Sakinlik, doğayla ilişki ve içe dönüklük gibi temel yazlık motivasyonlarıyla çelişen rezidans yazlıklar; kolektif yaşam, hızlı tüketim konforu ve statü temsili sunmaktadır. Bu tez, söz konusu yeni konut tipinin geleneksel ikincil konutlardan mimari yapı, çevresel bağlam ve yaşam tarzı açısından nasıl ayrıştığı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma alanı olarak 1950'li yıllardaki ilk düzenli yazlık yerleşimlerinden günümüz ikincil konut modellerine ev sahipliği yapan ve ikincil konut dönüşümüne tanıklık eden Türkiye'nin en önemli yazlık destinasyonlarından Çeşme seçilmiştir. Bu kapsamda günümüzde ortaya çıkan yazlık rezidansları incelemek üzere Çeşme'de yer alan beş farklı örnek analiz edilmiştir. Ayrıca bu tip konutlarda yaşamış olan 10 kullanıcıyla görüşmeler gerçekleştirilerek kullanıcı algısı ve deneyimleri değerlendirilmiştir. Bulgular bu yapıların kullanıcıya konfor ve hizmet odaklı bir yaşam sunduğunu, ancak doğa ile kurulan ilişkinin çoğunlukla simgesel düzeyde kaldığını göstermektedir. Ayrıca kompakt formlu ve kolektif yaşam biçimiyle farklılaşan bu konutlar ayrıcalık ve prestij temalı temsil diliyle mimari yapı, çevresel etkiler ve yaşam tarzı deneyimi açısından hizmet temelli yeni bir yazlık kültürünü temsil etmektedir.Master Thesis Üretken Yapay Zekâ Destekli Mimari Tasarımda Sürdürülebilirliğin Entegrasyonu: BREEAM Çerçevesi Kullanılarak Yapılan Görsel Bir Değerlendirme(2025) Duran, Miray Deniz; Başarır, LaleBu tez, BREEAM sürdürülebilirlik değerlendirme sisteminde tanımlanan ilkelerin, üretken yapay zekâ (GAI) modelleri tarafından mimari tasarım bağlamında nasıl temsil edildiğini araştırmaktadır. Çalışmanın amacı, GAI sistemlerinin sürdürülebilirlik kriterlerini görsel olarak ne ölçüde doğru ve tutarlı şekilde simüle edebildiğini değerlendirmektir. Araştırma üç aşamalı bir metodoloji izlemektedir: (1) sürdürülebilir, sürdürülebilir olmayan ve nötr tasarım çıktılarının karşılaştırmalı analizi; (2) her BREEAM kategorisi için ayrı ayrı oluşturulan prompt tabanlı dönüşümler; ve (3) tüm sürdürülebilirlik ilkelerinin sabit bir mimari taban üzerinde katmanlı biçimde entegre edilmesi. Midjourney v7 aracı kullanılarak üretilen görseller, epistemolojik, tipolojik ve morfolojik açılardan değerlendirilmiştir. Sonuçlar, enerji ve sağlık gibi fiziksel olarak mekâna yansıyan kategorilerde GAI modellerinin yüksek görsel temsil başarısı sergilediğini; ancak kirlilik, atık ve su gibi süreç odaklı kategorilerde bu başarının sınırlı kaldığını göstermektedir. Çalışma, GAI sistemlerinin sürdürülebilirlik odaklı erken tasarım süreçlerinde fikir üretimi için etkili bir araç olabileceğini, ancak karmaşık çevresel sistem mantığını modelleme konusunda yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Gelecekte, bağlamsal akıl yürütme yeteneğine sahip Agentic AI sistemlerinin entegrasyonu önerilmektedir.Master Thesis Kentsel Estetiği Geliştirme: Suya Duyarlı Kentsel Tasarım Öğelerinin Görsel Özellikleri ve Tasarım Hususlarının İncelenmesi(2025) Biçen, Işıl; Stasınopoulos, AthanasıosBu tez, Suya Duyarlı Kentsel Tasarım (WSUD) yaklaşımının görsel ve tasarımsal yönlerini ve bu yaklaşımın çağdaş kentsel çevrelerin biçimlenmesindeki rolünü incelemektedir. WSUD genellikle çevresel performansı açısından değer görse de, estetik ve mekânsal katkıları daha az ele alınmıştır. Bu çalışma, Seul'deki Cheonggyecheon Deresi, Toronto'daki Sherbourne Common ve Şanghay'daki Houtan Parkı olmak üzere üç uluslararası örnek alanın analizini ve ilgili literatürün taranmasını temel alarak; su, bitkilendirme, malzeme kullanımı, biçim ve renk gibi öğelerin kentsel görsel kaliteyi ve kullanıcı deneyimini nasıl geliştirdiğini incelemektedir. Araştırma, WSUD'un sadece sürdürülebilir su yönetimini desteklemekle kalmayıp, aynı zamanda kentsel estetiği, mekân kimliğini, kültürel anlamı ve çevresel farkındalığı da zenginleştirdiğini ortaya koymaktadır. Tez, WSUD projelerinde görsel uyumun ve bağlama duyarlı uygulamaların önemine dikkat çeken tasarım görüşleriyle sonuçlanmaktadır.Master Thesis Türk İnşaat Sektöründe Taşıyıcı Sistem Olarak Ahşap Kullanımının Farklı Açılardan Değerlendirilmesi(2025) İlhan, Seda; Kahraman, İlkerBu tez, Türkiye inşaat sektöründe ahşabın taşıyıcı sistem olarak çok boyutlu bir değerlendirmesini sunmaktadır. Ahşabın, betonarme gibi geleneksel sistemlerle karşılaştırıldığında sahip olduğu potansiyel avantajlar ve dezavantajlar incelenmiştir. Çalışma, Türk mimarisinde ahşabın tarihsel kullanımına ve modern bir yapı malzemesi olarak yeniden önem kazanmasına dair bir genel bakışla başlamaktadır. Araştırmanın merkezinde, 24 Mart 2024 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan Ahşap Yapıların Tasarımı, Hesaplanması ve Yapımı Hakkında Yönetmelik yer almakta olup, yangın dayanımı, deprem performansı ve taşıyıcı sistemlerle ilgili teknik ve güvenlik standartlarını ortaya koymaktadır. Tez ayrıca, dünyadaki yüksek katlı ahşap yapılar örneklerini inceleyerek, bu yapıların gerçekleştirilmesini mümkün kılan mühendislik yeniliklerini vurgulamaktadır. Karşılaştırmalı bir vaka çalışması olarak, betonarme çekirdeğe sahip Kahramanmaraş'taki bir ahşap konut projesi seçilmiştir. Bu proje, aynı form ve işlevle tasarlanmış ahşap-çelik hibrit yapı ve betonarme yapı ile birlikte değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalı analiz için, Kahramanmaraş'taki yapıya ait orijinal zemin etüt raporları kullanılarak statik hesaplamalar yapılmıştır. Çalışmada bu sistemler inşaat maliyeti, inşaat hızı ve çevresel etkiler açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular, hibrit ahşap yapıların daha düşük karbon emisyonu, daha hızlı inşaat süresi ve daha yüksek enerji verimliliği gibi avantajlar sunduğunu; yapısal performanstan ödün vermeden çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağladığını göstermektedir. Ancak, ilk yapım maliyetlerinin daha yüksek olduğu da belirtilmiştir. Tez, yeterli yasal düzenlemeler ve sektör teşvikleri sağlandığında ahşabın Türkiye'de sürdürülebilir inşaatın gelişiminde önemli bir rol oynayabileceği sonucuna varmaktadır.Master Thesis İnşaat Sektöründe Döngüsel Ekonomi İlkelerinin Uyarlanması(2025) Çetinkaya, Zeynep Berfin; Kahraman, İlkerDöngüsel ekonomi, doğal kaynakların korunması, atık yönetiminin etkinleştirilmesi ve sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi açısından giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Küresel GSYH'nin yaklaşık %13'ünü oluşturan ve karbon emisyonlarının %40'ına yakınından sorumlu olan inşaat sektörü, bu dönüşümde stratejik bir rol üstlenmektedir. Döngüsel ekonomi ilkeleriyle uyumlu görülen birçok uygulama – adaptif yeniden kullanım, modüler tasarım, yerel malzeme kullanımı ve endüstriyel simbiyoz gibi – günümüzde hem akademik hem de uygulamalı çalışmalarda öne çıkmaktadır.Bununla birlikte, bu uygulamaların döngüsellik ilkeleriyle hangi yönlerden örtüştüğüne dair açıklamaların zaman zaman sınırlı kaldığı ve mevcut sınıflandırmaların çoğunlukla belirli özelliklere odaklandığı görülmektedir. Literatürde, bu yaklaşımları bütüncül ve sistematik biçimde değerlendiren çerçevelere olan ihtiyaç devam etmektedir. Ayrıca, döngüsel ekonominin kapsamına dair farklı yorumlar, uygulamaların değerlendirilmesinde kavramsal çeşitlilik yaratmaktadır.Bu çalışma, döngüsel ekonomi ilkeleri doğrultusunda inşaat sektöründeki uygulamaları vi daha sistemli bir şekilde sınıflandırmayı ve kavramsal açıklığı güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Böylece hem literatürdeki yaklaşımlara katkı sağlanması hem de alandaki değerlendirme yöntemlerinin daha yapılandırılmış biçimde geliştirilmesi hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Döngüsel Ekonomi, İnşaat Sektörü, Sürdürülebilir Uygulamalar, Kavramsal Çerçeve, Sistematik SınıflandırmaMaster Thesis Sentetik Veriyle Gan Eğitimi: Yz Tabanlı Mimari Yerleşim Oluşturma için Çift Katmanlı Bir Yaklaşım(2025) Aksu, Mehmet Sadık; Başarır, LaleMimari plan üretimi, onlarca yıldır önemli bir araştırma konusu olmuştur. Son yıllarda, GAN'lar, CNN'ler ve GNN'ler gibi yapay zeka modelleri mimari planlar üretmek için kullanılmaktadır. Literatürde önemli başarılar kaydedilmiş olsa da, çeşitli zorluklar devam etmektedir. Literatürde en sık bahsedilen sorun, düzenlenmiş yüksek kaliteli veri setlerinin eksikliğidir. Büyük veri setleri mevcut olsa da, farklı senaryolar, tarzlar veya kültürlere hizmet edebilecek kadar kapsayıcı değillerdir. Ayrıca, çizimlerin toplanması, elenmesi, temizlenmesi, maskeleme ve etiketleme gibi ön işleme görevleri manuel emek gerektirmektedir. Bu görevler hata ve önyargılara açık olduğu gibi aynı zamanda zaman alıcıdır. Bu sebeple, yapay zeka modellerinin eğitilmesindeki zorluklar nedeniyle, yüksek kaliteli ve önyargısız veri setleri oluşturmak için sentetik veri kullanımı olası bir alternatif olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, model eğitimi için temel bir veri seti olarak hizmet etmek üzere, bir yatak odalı dairelerin mimari planlarını üretme bağlamına odaklanmaktadır. Önerilen yaklaşım iki katmanlı bir metodoloji sunmaktadır. İlk olarak, yerel yönetmeliklere dayanan ve p5.js üzerine kurulan bir üretken algoritma, mimari planları otonom ve rastgele bir şekilde üretmektedir. Daha sonra, geleneksel yapay zeka odaklı çalışmaların aksine, üretilen sentetik veri seti ile bir GAN eğitilmektedir. Sentetik verilerden faydalanarak, yalnızca modelin eğitim sürecini optimize edilmesi değil, aynı zamanda mimari planları özünde ham ve öznel nüanslardan arındırılmış bir şekilde üretilmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma, sentetik verilerin yapay zeka destekli mimari plan üretim sürecinde önemli bir rol oynayabileceğini, veri seti kalitesini, çeşitliliğini ve uyarlanabilirliğini artıran yapılandırılmış bir çerçeve sunduğunu göstermektedir.