TR Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu / TR Dizin Indexed Publications Collection

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.14365/4

Browse

Now showing 1 - 20 of 22

Citation - WoS: 2
Accidental Humor in Consecutive Interpreting: Accidentally Useful Food for Thought
(Istanbul Univ, Fac Letters, 2021) Yetkin Karakoç, Nihal
Unlike humor translation, humor in translation, caused by translation errors, is underresearched in translation studies. Accidental humor, as a subgroup of humor, has been analyzed in translation contexts, but to the best knowledge of the author, not in the interpreting context. This descriptive study, being the first of its kind dealing with the accidental humor in consecutive interpreting, is intended to fill the gap in the verbal manifestations of resources in the English-Turkish interpreting context along with the possible reasons for resources of accidental humor in consecutive interpreting class. As a result of the study, a total of 38 accidentally humorous instances are found. The verbal resources are analyzed and divided into main and sub-categories, and for each, examples from the corpus are discussed. In addition, new linguistic resources were discovered, which may be exclusive to this context. The detected items are by no means meant to be exhaustive, as also stated by the former studies, but nevertheless enables greater understanding about the types and possible causes of accidental humor which may occur during the consecutive interpreting process. Given the dearth of literature on accidental humor in consecutive interpreting, this study may provide some insight for remedial teaching/learning in interpreting studies, as well as linguistics. Future studies may examine, among the others, verbal resources in the simultaneous interpreting context and compare the verbal resources in depth in consecutive with those in simultaneous interpreting.
Analysing Misunderstanding in Consecutive Interpreting in Sensitive Settings and Interpreter Training
(2015) Karakoç, Nihal Yetkin
Literatürde yanlış anlama konusu geniş yer bulmuş olsa da ardıl çeviri bağlamında pek irdelenmemiştir. Yazarın ardıl çeviride uygulayıcı ve eğitmen olarak edindiği tecrübeler temelinde gelişen bu çalışma öncelikle diliçi yanlış anlama tetikleyicilerini, bilişsel olan ve olmayan yüklerin arttığı bilinen, hassas bir ortam olan siyasi ve savunmaya yönelik görüşmeler özelinde diller arası bağlamda yeniden incelemektir. Araştırmanın belli başlı iki amacı bulunmaktadır: mevcut analizi ardıl çeviri bağlamında genişletmek ve bağlam içinde öğrenmenin bir parçası olarak ardıl çeviri derslerinde tartışmak üzere gerçek vakalar üzerinde bu bilgiyi kullanmaktır. Öncelikle yanlış anlama tetikleyicileri sunulmakta, ardından mümkün olduğu ölçüde vaka verilmekte ve bunlar ders ortamı ve gerçek hayata ait ilgili tepkilerle bütünlenmektedir. Böylelikle, bu betimleyici çalışma ardıl çeviri derslerine yönelik olarak hassas ortamlarda yanlış anlama konusundaki farkındalığın arttırılması ve daha iyi yönetilebilmesi için deneyimlenmiş, yapılandırmacı bir yaklaşım önermektedir.
Analyzing the Translations of Some Turkish Postpositions of Abstract Relations Into English
(2015) Karakoç, Nihal Yetkin
Literatürde çok sayıda uzamsal ve zamanla ilgili ilgeçlere ilişkin hata analizinin konu alındığı çalışmalar bulunmaktadır ancak bu durum, soyut ilişkiler gösteren ilgeçler söz konusu olduğunda geçerli değildir. Bu, İngilizce'yi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler üzerinde yapılan İngilizce ilgeç kullanımının Türkçe'de soyut ilişkiler gösteren ilgeçlerin çevirisi kullanılarak incelendiği ilk çalışmadır. Çalışma Türkçe'de soyut ilişkiler gösteren bazı işlek ilgeçlerden, açı(sı)yla, açı(sın)dan, ilişkin ve yönelik'in İngilizce'ye çevirilerini ilgeç öbeği düzeyinde incelemektedir. Seçilen Türkçe ilgeçlerin İngilizce'ye çevirilerinin biçimsel farklı kullanımları, çokanlamlılıkları ve soyut oluşları bakımından çeviride güçlük yaratabileceği düşünülmüştür. Araştırma soruları şunlardır: 1) İlgeç/ilgeç öbeği temelinde doğru kullanım, yanlış kullanım ve cümleden çıkarma dağılımı nedir? 2) İlgeçlerin farklı kullanımlarının çevirisi arasında bir ilişki var mıdır? Buna bağlı olarak isim/sıfatı takip eden ilgeçlerin çevirisi cümlecikten sonra gelen ilgeçlerin çevirisinden daha mı kolaydır? 3) Hataların kaynakları ve yapısı nedir? 34 Üniversite ikinci sınıf öğrencisinin sağladığı veriler analiz edilen ilgeçlerin işaretlenip cümlelerin numaraları olarak verildiği ekteki metin aracılığıyla incelenmiştir. Metin incelenecek ilgeçleri dâhil etmek üzere amaçlı olarak tekrar yazılmıştır. Söz konusu metnin sınavda verilmesinin nedeni öğrencilerin ilgeç öbeklerinin çevirisine dair kararları bireysel olarak aldıklarından emin olmak ve aynı zaman diliminde yaptıkları seçimleri görmektir. Öğrencilerin yaptıkları hatalar araştırmacı dâhil üç ayrı dil uzmanı tarafından analiz edilmiştir. Ayrıca ikinci soru için Pearson Ki-kare testi uygulanmıştır. Analizler ilgeçten ziyade ilgeç öbeği düzeyinde yapılmıştır. Birinci araştırma sorusu ile ilgili olarak ilgili dağılım belirlenmiş, öğrencilerin zorlandığı noktada ilgeç öbeğini tamamını cümleden çıkarma eğilimi gösterdikleri gözlemlenmiştir. İkinci araştırma sorusu ile ilgili olarak Pearson Ki-kare testi neticesinde ilgeç öbeğinin yapısı ile doğru yanlış ve cümleden çıkarma durumlarına dair örüntüler arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmış ve anlamın yapıdan daha önem taşıdığı görülmüştür. Yanlış kullanımlar genelde anadil etkisinde görülmekte ve dilbilgisi dışı cümleler kurulmasına sebep olmakta, cümleden çıkarmalar ise genelde ilgeç öbeği düzeyinde ortaya çıkmıştır. Bütün bu doğru yanlış, cümleden çıkarma durumlarına ilişkin olarak ayrıntılı tablolar makale içinde verilmektedir. Üçüncü araştırma sorusu ile ilgili olarak hataların kaynakları ve yapısı üzerinde tartışılmıştır. Bu çalışmanın çeviribilim çalışmaları, eğitim ve dilbilimine katkıda bulunabileceği düşünülmüktedir. Gelecekte farklı Türkçe ilgeçlerin İngilizce'ye ya da diğer dillere öbek düzeyinde çevirisinin analizi yoluyla daha kapsamlı çeviribilimsel, eğitsel ve dilbilimsel veriler elde edilebilir.
Basındaki Haber Çevirilerine Çeviribilim ve Çeviri Eğitimi Açısından Bir Bakış
(2020) Yetkin Karakoç, Nihal
Basılı ve çevrimiçi olarak karşımıza çıkan ve açıklama ve haber metinlerinden oluşan yazılı siyasi metinlerin siyaset, diplomasi ve uluslararası ilişkiler alanında kilit bir role sahip olduğu bilinmektedir. Öte yandan böylesine önemli bir yere sahip olan haber çevirisine ait çeviribilim araştırmaları yakın bir geçmişe uzanmaktadır ve alanyazında genel olarak ideolojik yönlendirmeler çerçevesinde tartışılagelmiştir. Ancak haber çevirisinin doğasının lisans düzeyindeki çeviri eğitimiyle uyuşup uyuşmadığı konusuna pek değinilmemiştir. Bu çalışma, şu araştırma soruları ile bu boşluğu doldurmayı amaçlamıştır. 1. Haber çevirisinin geleneksel çeviri eylemi ve öğelerinden ayrılan özellikleri nelerdir? 2. Haber çevirisinde çeviri ve editörlüğün birlikteliği düşünüldüğünde, lisans düzeyindeki basın çevirisi ders programına neler eklenebilir? Çalışma, haber çevirisinin geleneksel çeviri eylemi ve öğelerinden ayrılan özellikleri tek kaynak metnin olmaması ve çevirmenin kimliği olarak tesbit etmiştir. Çeviri eyleminin temel unsurları olarak bilinen kaynak, erek metin ve çevirmenin bunlara bakışı konusunda haber çevirisi alanının ezberbozan özellikleri bizi “çevirmen rolü, kimliği ve müdahalesi” tanımı üzerinde yeniden düşünmeye itmektedir. Çalışma, ayrıca, haber çevirisinin gerçeklerinden kopuk bir eğitimin ilgili kariyerde sorunlar getirebileceği yönünde farkındalık yaratmayı amaçlamakta, saha ile akademi arasında bir köprü kurma gayreti içinde, haber çevirisi ve editörlük eyleminin birlikteliğinin çeviri eğitiminde de yerini alması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu amaçla, psikolojik ve mesleki yönden öğrenciyi bu alandaki bir kariyere daha iyi hazırlamaya yönelik olarak, dilsel beceri kazandırma çalışmalarının yanısıra, alan için farkındalık kazandırmaya, etkileşimli olarak ve simulasyonlar ile hem haber çevirisi hem de haber yazımına dönük çalışmalar ve ekip çalışmaları ve stajlarla simulasyonlar ders içeriğine eklenebilir.
Calque in Diplomatic Condolence Messages: the Case of Reina Terrorist Attack
(2017) Karakoç, Nihal Yetkin
Taziye mesajları literatürde bugüne dek kültürel ve kültürlerarası yönlerden incelenmiş, ancak diplomatik taziye mesajları, yazarın incelediği kadarıyla, bir çalışma hariç ele alınmamıştır. Bu anlamda, bu çalışma kendi türünde bir ilk olma özelliğini taşır ve odağını çeviribilim çerçevesinde bir terör saldırısı sonrasında yazılan taziye mesajlarının Türkçe çevirisinde tesbit edilen öyküntü yapılar oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, bütünce için amaçlı örneklem kullanılmış, internet kaynaklarından 2017 yılına girerken yeni yıl kutlamaları sırasında İstanbul'da ünlü bir gece kulübü olan Reina'ya yapılan terör saldırısı sonrasında dünyanın her yerinden liderlerin göndermiş olduğu ve doğrudan alıntılar ile medyada yayımlanan otantik taziye mesajları taranarak seçilmiştir. Aşağıdaki araştırma soruları işlevselci bir bakış açısı ile incelenmiştir: i. Türkçede bir terör saldırısı sonrasında yazılan diplomatik taziye mesajlarında tipik olarak izlenen makroyapı ve kesit nedir? ii.2017'e girerken, yeni yıl kutlamaları sırasında Türkiye'de, İstanbul'da, Reina'ya yapılan terör saldırısı örneğinde medyada yer alan çevirilerde kesit çerçevesinde karşımıza çıkan gelenek dışı kullanımlar, varsa, nelerdir? İlk araştırma sorusu için Tulun'da (1996) şablon olarak yer verilen taziye mesajları esas alınmış, ikinci araştırma sorusu için de Silva-Corvalán'ın (1994) belirlediği sınıflandırmanın birkaç basamağının, bu çalışmanın yazarı tarafından genişletilmiş olan versiyonu temelinde analiz yapılmıştır. Çalışma, ilk araştırma sorusundan hareketle, her iki dilde taziye mesajlarındaki yerleşik makroyapıyı ve kesiti saptamaktadır. İkinci aşama olarak ise, bu tipik kullanımlar ışığında, medyada yer alan Türkçe diplomatik taziye mesajlarındaki kesitte yer alan gelenek dışı dilsel kullanımlara, yani öyküntülere ışık tutmaktadır. Sonuç olarak elde edilen verilerin hem diplomatik metin çevirisi eğitimi ile uygulamasına, hem de dilbilime yansımaları olacağı değerlendirilmektedir
Çeviribilim Edimbilim İlişkisi Üzerine. İzmir, 2009: İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları
(2010) Duman, Derya; Kansu Yetkiner, Neslihan
[Abstract Not Available]
Çocuk Yazınındaki Dilsel ve Dil Ötesi Normlar Bağamında Felaket Henry Serisinin Türkçeye Çevirileri
(2010) Kansu Yetkiner, Neslihan
Çocuk yazını, çocukların okuma becerilerini geliştiren bir unsur olmaktan öte, belli bir dünya görüşünü, kabul gören değer yargılarını, davranış biçimlerini, dilbilimsel yapıları açık veya örtük bir biçimde iletmesi, yayması ve pekiştirmesi açısından önemli bir araçtır. Çocuk yazını çevirilerindeki dil denetimi bir başka dilde ve kültürdeki erek okura aktarım sırasında metnin dil düzeyinde zorluk-basitlik, kesit dil, ölçünlü-ölçünsüz dil kullanımı gibi dilbilimsel tercihlerin yapılması ile kendini gösterir. Değer yargıları ve normlar dikkate alındığında ise erek kültürün süzgecine takılabilecek öğelerin belirlenmesi, ayıklanması ve metnin buna göre yeniden düzenlenmesi gibi bir dizi karar çeviri sürecine dâhil olmaktadır. Bu çalışmanın iki temel amacı vardır: (i) çocuk yazını çevirileri çerçevesinde kaynak kültürün değer yargıları ve davranış biçimleri ile dilbilimsel normlarının erek kültürde "çocuklar için uygunluk" prensibiyle alımlanışını sorgulayan çeviri sürecini alanyazında incelemek (ii) kaynak kültürde kodlanan davranış biçimi', sunulan değerler ve dilbilimsel normların erek kültürde izini sürerek alınan çeviri kararlarını belirlemek. Bu bağlamda, Felaket Henry" serisi olarak Türkçeye çevrilen 14 kitap içinde yer alan 56 öykü, İngilizce asıllarıyla karşılaştırılarak dilsel ve dil ötesi normlar temelinde çevirmen kararlarını etkileyen etkenler göz önüne alınarak incelenmiştir. 23 dile çevrilen Felaket Henry, aykırı, hınzır, alışılmışın dışında bir karakter çizdiği, kötü örnekler oluşturduğu ve uygun olmayan dil kullanımı ve etkileşim biçimleri sergilediği için çeviri çalışmaları için verimli bir malzeme sunmaktadır. Çözümlemeler sonunda, dil ötesi normlar temel alındığında Felaket Henry serisinin çevirilerinde olay örgüsü, karakterler, davranış biçimleri gibi konularda kimi anlatımların yumuşatıldığı, uygunsuz davranış biçimlerinin daha dolaylı olarak ifade edildiği gözlenmiştir. Çeviri edimini sınırlayan ve çevirmeni zorlayan sorunların temel olarak dilbilimsel normlar ve iki dil arasındaki yapı farklılıklarından kaynaklandığı belirlenmiştir.
Culture-Bound Highlights From the Translation Process of a Poem by Nazım Hikmet
(2007) Karakoç, Nihal Yetkin
Bu çalışmada Nazım Hikmet tarafından yazılmış olan "Memleketimden İnsan Manzaraları" eserinin içinde 4. Bab'da bulunan "Türk Köylüsü" adlı şiirin çeviri süreci tartışılmaktadır. Eserden alınan şiir bir çok kültürel öğe içermekte olup, bunlar bu betimleyici makalede şiir çevirisinde dil-içi ve dil-dışı unsurlar çerçevesinde incelenmiştir. Amaç şiirin çeviri sürecinde belirlenen kültüre bağlı unsurlara yönelik genel (global) ve ifade bazındaki (local) stratejileri dilbilimsel bir analiz ile saptamak ve uygulamaktır.
Diplomasi Çevirmeni için Taraflılık/tarafsızlık ve Sözlü Diplomasi Çevirisindeki Denetim/ Müdahalelere Bir Bakış
(2018) Karakoç, Nihal Yetkin
Diplomatik görüşmelerde her iki taraf da ortak bir dili en iyi şekilde bilse bile kendi dillerindekonuşmaları ve bu diller arasında aracılık yapacak bir çevirmen olması her zaman tercih nedenidir.Bunun ardında iki temel neden olduğu düşünülür: Birincisi, ulusal neden, yani ana dil kullanımınınulusal kimliğin doğal ifadesi olması, aynı zamanda da siyasi liderin yakın çevresindeki izleyiciyledayanışma içinde olduğunun ifadesi (Baker, 1997, s. 113), ikincisi de taktiksel neden (Baranyai, 2011),yani çevirmenin “tampon bölge” işlevi görmesidir. Çevirmenin varlığının daha da önem kazandığıböyle bir ortamda, çevirmenin toplum nezdinde prestiji yüksektir, ancak çevirmen mesleki açıdangücü çeviri talebinde bulunmuş olan üst düzey yetkili ile karşılaştırıldığında, sahip olunan maddivarlıklar ve yapılan eylemlerin denetlenmesi gibi bileşenler açısından denk değildir. Çevirmen güçilişkilerinin asimetrik olduğu bu ortamda her bir sözcüğü mercek altına alınarak işini yapmaktan so-rumludur. Çeviribilim alanyazınında yazılı ve sözlü çeviride güç ilişkileri ve taraf/ tarafsız olma konusuincelenmiş olsa da Schäffner’ın (1997) belirttiği gibi “hassas” bir metin türü olmasından ötürü sözlüdiplomasi metinleri çevirisi bağlamında bu konu yeterince incelenmemiştir. Bu çalışmada çevirmenindiplomasi çevirisi yapılan ortamdaki konumu ele alınarak çeviri sürecinde taraflı/tarafsız olma halive çevirmene yapılan denetim/müdahaleler mercek altına alınmaktadır. Çalışma, taraflılık/tarafsızlıkkonusunun böyle bir ortamda çok boyutlu olduğuna ve bu konunun çevirmenin sorumluluğunun ötes-inde olup, diplomasi çevirisi ortamındaki güç sahibi aktörler ve çevirmenin kararına bağlı olarak çevirikonusuna göre değişebileceğine, hatta aynı görüşme içerisinde belli konularda taraflı belli konu-larda tarafsız kalınabildiğine vurgu yapmaktadır. Denetimin sadece görüşme sürecinde çevirmeninsöylediklerinin kontrol edilmesi anlamına gelmediği ortaya konmuştur. Gerekçelendirilebilir ve ger-ekçelendirilemez olarak ele alınabilen denetim adı altında yapılan diplomatik müdahaleler, sözdizimi değişikliklerinden, yeniden bağlamlaştırmaya kadar çeşitlilik gösterebilmektedir. Araştırma, konularıalanyazın araştırmaları, basına yansıyan örnekler ve şahsi mesleki deneyim/gözlemlerin yanı sıra sözkonusu sorular için kendilerine ulaşılan diplomatik çevirmenlerin gözlem ve ifadelerinden yola çıkarakirdelemektedir. Çalışmanın içeriği hem çeviribilim hem de eğitim alanını ilgilendirmektedir. İleridede farklı hassas çeviri ortamlarında güç ilişkileri bağlamında çevirmenin konumu, çeviri sürecindekitaraflılığı/tarafsızlığı ve diplomasi metinleri çevirisine yapılan müdahaleler ele alınabilir. Ayrıca, buçalışmanın bir devamı olarak, anket/röportaj vb. yollarla diplomasi çevirmeni ile görüşülüp, konu kül-türel ya da kültürlerarası olarak nicel bir çalışma halinde incelenebilir.
Diplomatik Arabuluculuğun Farklı Yönleri: Diplomatik Ortamlarda Tercüman Bulundurmanın Dil Dışı Nedenleri
(2024) Akgün, Yaşar; Karakoç, Nihal Yetkin
Diplomasi, günlük yaşamın pek çok alanına sirayet eden bir kavramdır. Bu kavramın medya ortamlarında sıklıkla yer alması ve tartışılması, akademik boyutlarda da ele alınmasına neden olmuştur. Diplomasinin uygulama sürecine dâhil olan her bir uzmanlık ve meslek alanı, bu süreçte önemli rol oynamaktadır. Bu bağlamda, sözlü çeviri büyük önem arz etmektedir. Çeviribilimin önemli bir alt dalı olan sözlü çeviri uğraşı, esasında antik dönemlere kadar uzanan köklü bir geçmişe haizdir. Ancak sözlü çeviri, çeviribilimin diğer alt alanlarına kıyasla nispeten daha az çalışılmış bir alandır. Sözlü çevirinin bilimsel düzlemde irdelenmesinin gecikmesi, diplomasi sürecindeki rolünün tartışılmasını da geciktirmiş; bu alanda yapılan kısıtlı çalışmalar ise çevirinin diplomasideki rolünün yalnızca dilsel boyutlarını ele almıştır. Siyasi ve diplomatik ortamlarda önemli bir yeri olan diplomasi çevirmenliği, gizlilik ve diğer bazı sebeplerle yeterince incelenememiştir. Dolayısıyla bu çalışma, diplomasi alanında çalışan sözlü çevirmenlerin yalnızca dilsel nedenlerle değil, -diplomasi sürecindeki tüm paydaşların ortak dil bilmelerine ve ilk bakışta bir tercüman bulundurmaya gerek duyulmamasına rağmen- dil dışı nedenlerle de istihdam edilebileceklerini konu edinmektedir. Bu husus, hem diplomasi hem de çeviri alanı için önem arz etmektedir. Bu bağlamda, makale boyunca çevirmenlerin diplomasi süreçlerinde ülkenin millî dilini temsil etme, iletişim hatalarını üstlenme, diplomatlara danışmanlık yapma ve zaman kazandırma gibi dil dışı rolleri irdelenmiştir.
İdeolojik Temelli Çeviri Politikaları Bağlamında Eleştirel Söylem Çözümlemesi (esç): Bir Tahrifat (değiştirme) Örneği
(2005) Kansu Yetkiner, Neslihan
Bu çalışma, Eleştirel Söylem Çözümlemesi (ESÇ)'nin metinlerarasılık ve söylem düzenine ilişkin çözümlemelerde ve özellikle politik etkenlerin bazı çeviri uygulamalarına yol açtığı kritik durumlarda çeviribilim çalışmalarına başarıyla uygulanabileceği önerisini getirmektedir. Bir metinde dilbilimsel araçların dizgesel kullanımı ve bu kullanımın altında yatan söylem dayanaklı anlamların çözümlenmesi ilk bakışta "yanlış çeviri" ya da " çeviri kaybı" gibi görünen kimi düzenlemelerin çeviri sürecini içine alan sosyopolitik ve ideolojik yapı, süreç, norm ve sınırlamaları simgeleyebileceğim göstermede yaralı olabilir. Bu makale bir aids kampanyası kitapçığının Hollandaca'dan Türkçe'ye çevirisinde tahrifat yoluyla kültürel değer yargıları ve inanışlarla oynanmasını ve bunların yeniden yapılandırılmasını incelemektedir. ESÇ, erek dildeki yeni metnin sadece basit bir tahrifatı değil, Hollanda kültüründeki "öteki" kavramının söylem dayanaklı yapısını aktarması açısından değerli bir altyapı oluşturmaktadır.
İncelik Kuramı ve Yüz Olgusu Bağlamında Çeviri Çalışmalarında İşlevsel-edimbilimsel Eleştiri Yöntemi Uygulanması
(2008) Kansu Yetkiner, Neslihan
Bu çalışmanın temel amacı, Brown ve Levinson’un incelik kuramı (1978, 1987) ve yüz çalışmalarının çeviri uygulamalarındaki yansımalarını House’un (1981, 1997, 1998, 2001) işlevsel-edimbilimsel modeli temelinde incelemektir. İşlevsel-edimbilimsel modelin kuramsal çerçevesine ilişkin olarak çalışma, kaynak metin ve erek metnin dil/metin, kesit dil (söylem alanı, söylem tarzı ve söylem doğası) ve metin türü olmak üzere üç temel düzey karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Çalışmadaki temel odaklanma, kişilerarası dil işlevi ve incelik kuramı ile olan yakın ilişkisi nedeniyle kesit dili üzerinedir. Çözümlemeler, kişilerarası ilişkilerde edimbilimsel anlamın bir parçası olarak yüz ve incelik kavramlarının hem dilbilimsel hem de kültürel açıdan büyük farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Hem dilbilimsel ve sosyokültürel metin arasındaki farkların hem de çeviri ve değerlendirme süreçlerinde süregelen sosyo-metinsel uygulamanın ayırdına varmak son derece önemlidir.
Mozart’ın ‘saraydan Kız Kaçırma Operası’nın Covid-19 Pandemisi Nedeniyle Yeniden Yazımı Üzerine Bir İnceleme
(2023) Yetkin Karakoç, Nihal; Acunaz Eytemiz, Zeynep Simge
Opera eserlerinde Batılı olmayan dünya sık sık konu edilir. Bu çalışma yine Batılı olmayan dünyadaki Öteki’nin resmedildiği, Wolfgang Amadeus Mozart’ın çok beğeni toplayan ‘Saraydan Kız Kaçırma’ (‘Die Entführung aus dem Serail’) Operası’nın Covid-19 pandemisi nedeniyle Türkiye’de İstanbul Devlet Operası’nda 2020’de özel olarak tasarlanan ve sahnelenen temsili mercek altına alınmaktadır. Kuramsal çerçeve, çeviribilimde dilsel ve performans sanatlarında müzikal bir kavram olarak karşımıza çıkan yeniden yazım kavramı üzerine oturtulmuştur. Şimdiye dek alanyazında eserler üzerinde yapılmış olan yeniden yazımlar ya sadece çeviribilim ya da performans sanatları çerçevesi dahilinde irdelenmiştir. Dolayısıyla, bu çalışma bir performans sanatında yeniden yazımı çeviribilimsel ve müzikal olarak ele almakta olan ilk çalışma niteliğindedir. Çalışmanın başlıca amacı söz konusu eserin bu yeniden yazımı için medyada sunulan gerekçelendirmeleri Genette’nin (1997) dış yan metin öğeleri çerçevesinde irdelemek ve sonuçta ortaya çıkan değişiklikleri disiplinlerarası ve betimleyici bir yaklaşım sunmak suretiyle çözümlemektir. Araştırmacıların konu alanları itibari ile müzikal, dilsel ve kültürel olarak değişen yönler, basında temsil ile ilgili yazılı ve sözlü haberler, rejisör ve koreograf söyleşilerinin olduğu videolar taranarak ve buna ilaveten her iki alandan birer sanatçı/uzman görüşüne başvurularak sistematik bir şekilde ele alınacaktır. Çalışma yeniden yazım kapsamında salgınla ilişkilendirilebilecek değişikliklerin yanısıra hiç ilgisi olmayabilecek değişiklikler de ortaya koymaktadır. Yerlileştirmenin izlerinin sürüldüğü salgınla ilgisi olmayan bu sonuçlar van Dijk’in (1998) yaptığı, Biz-Onlar ayrımı çerçevesinde tartışılmaktadır. Çalışma, bir performans sanatının yeniden yazımı gibi çok katmanlı bir konuyu ele alırken sunduğu, yazarların bildiği kadarıyla bu anlamda ilk olma özelliği taşıyan çalışmada Müzik ve Çeviribilim alanlarını birleştirerek yaptığı disiplinlerarası betimlemeyle, daha kapsamlı bir bakış açısı getirerek, bundan sonra gelecek disiplinlerarası çalışmaların önünü açmayı hedeflemiştir.
NEOLOJİZM ÇEVİRİSİNDE SÖZDİZİMSEL ÖYKÜNTÜ VE ANLAMA GÜÇLÜĞÜ X KUŞAĞI ÖRNEĞİ
(2014) Karakoç, Nihal Yetkin
Neolojizm kavramı literatürde aynı dil içinde ve diller arası çalışmalarla geniş ölçüde incelenmiştir Ancak, biçimbirimsel neolojizm söz konusu olduğunda ödünçlemenin bir bölümünü oluşturan sözdizimsel öyküntü şeklindeki çeviri ele alınmamıştır. Bu çalışmada bu amaç doğrultusunda, Douglas Coupland'in (1991) X Kuşağı adlı romanının çevirisinde yapılan tekrar eden hatalar hem dilbilimsel hem de çeviri çalışmaları bakımından İngilizce-Türkçe dil çifti üzerinden analiz edilerek incelenmiştir. Çalışmada amaçlı örneklem kullanılmıştır. Zira kitap neolojizmler açısından zengin olup, kitapta tekraren kullanılmakta ve önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, kitap hem nicel hem de nitel açıdan zengin materyal sunmaktadır. Ayrıca, bu özellikler nedeniyle, hedef kitle tarafından bu neolojizmlerin tam olarak anlaşılması kitabı takip edebilmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu neolojizm çevirilerinin analizi bir dilin sözdiziminin kendine ait kuralları olduğunu, bu yöndeki değişiklikleri kolayca kabul etmediğini ve çevirmenin kaynak dilin yapısını muhafaza ederken kastedilen anlamı aktarıp aktaramadığından emin olması gerektiğini, aksi takdirde, ortaya bu çalışma örneğinde olduğu gibi cümle veya tamlamalar örneklendirmektedir. tamlamalarının çevirisinde negatif girişimin (interference) yaygın olduğunu, bunun ise bazı neolojizmlerin çevirisini anlaşılmaz hale getirdiğini ve/veya anlamsal kaymaya sebep olduğunu ortaya koymaktadır. arasında hatalı Bulgular, bağlantılar ortaya çıktığını ad/sıfat neolojizmlerdeki
Partial False Friends in English-Turkish Translations: Diplomatic Texts
(2011) Karakoç, Nihal Yetkin
Bu çalışma, yapıdaş sözcüklerin en yanıltıcı bölümlerinden birini oluşturan yalancı eşdeğerleri inceleyerek, şunları hedeflemiştir: (i) diplomatik bir bütünce yoluyla kısmi yalancı eşdeğerleri tespit etmek ve ilerideki dilbilimsel çalışmalar için bir kısmi yalancı eşdeğerler listesi çıkarmak ve (ii) öğrencilerin yalancı eşdeğerlerle ilgili farkındalıklarının olup olmadığını yapmış oldukları çeviriler yoluyla anlamak. Bu amaçla yaptığımız araştırmaya İzmir Ekonomi Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Mütercim Tercümanlık bölümü, 4.sınıf öğrencisi olarak 32 kişi katılmıştır. Öğrencilerden çevirmek üzere bir diplomatik metin seçmeleri istenmiş, metinler dersin sorumlu öğretim üyesi tarafından onaylanmış ve öğrencilere sınav olarak değerlendirilecek bu metinleri çevirmeleri için 5 hafta süre tanınmıştır. Çalışmanın amaçları göz önünde bulundurularak, cümlede bağlama görevi gören sözcükler ayıklanmış ve yalnızca diplomasiye özel sözcükler taranarak tespit edilen kısmi yalancı eşdeğerlerin Türkçe ve İngilizcedeki karşılıklarının verildiği bir yalancı eşdeğerler listesi oluşturulmuştur. Yaklaşık 35000 sözcükten oluşan 32 farklı diplomatik metinde 100 adet kısmi yalancı eşdeğer olduğu tesbit edilmiştir. Ayrıca çeviriler yoluyla, öğrencilerin yalancı eşdeğer kullanabilecekleri durumlarda, bu tuzağa düşüp düşmediklerine bakılmıştır. Bulgular hem yalancı eşdeğerlerin dilbilimsel özellikleri hem de öğrencilerin yalancı eşdeğerlere olan yaklaşımı açısından incelenmiş ve tartışılmıştır. Bu yalancı eşdeğerlerin dilbilimsel özellikleri literatür incelemesinde verilen sonuçlarla uyum göstermekte ve çevrilen diplomatik metinlerde belirli İngilizce ve Türkçe sözcükler arasında edimbilimsel yönden uyumsuzluk olduğu görülmektedir. Eğitim açısından bakıldığında ise, 4.sınıf öğrencilerinin son dönemlerinde aldıkları bu derste az sayıda hata yapması, Mattheoudoukis ve Patsala’nın (2007, s. 333) bağlam kullanımı, çeviriye yönelik ve söz/ sözöbeği düzleminde karşılıkların öğrenciye sağlanmasının yalancı eşdeğerlerden kaçınma açısından öğrenme ve öğretme sürecinde işe yarayacağına ilişkin tartışmayı destekler niteliktedir. Özel Alan Çevirisi derslerinin planlarına bakıldığında, terimbilim çalışmalarının giderek daha fazla önem kazandığı görülmektedir. Bu çalışmanın yalancı eşdeğerler hakkındaki diğer çalışmalar gibi özellikle terimbilimsel, sözlükbilimsel, anlambilimsel, edimbilimsel ve yabancı dil eğitimi çalışmalarına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Research Competence in Initial Teacher Education: Perceptions, Orientations, and Suggestions
(Mehmet Tekerek, 2024) Gümüşok, Fatma; Taner, Gülden; Balıkçı, Gözde; Taner-Yavuz, Guelden
This study aimed to investigate student teachers' perceived competence in educational research, along with teacher educators' and graduates' opinions and suggestions regarding research in an initial English language teacher education program at a state university in Turkiye. To this end, this case study employed a mixed -method design to explore data from 70 student teachers, nine graduates, and six teacher educators through surveys and interviews. We observed that the student teachers perceive themselves as competent in designing, conducting, and reporting research, and their competence was also acknowledged by the graduates and teacher educators. All the participants highlighted the importance of research for teachers; however, some had reservations. They found the context too academically oriented and emphasized the need to introduce the inherent link between teaching and research, which seemed to be obscure especially for the student teachers. We conclude that introducing action research early on is an ideal way to address and embrace all the diverse perceptions, orientations, interests, and motivations about research in initial teacher education.
Translating Cultural Items Pertaining To African-American Culture: Three Turkish Translations of Hughes’ Merry-Go
(2023) Aktener, Ilgın
This study focuses on the translation of cultural items specific to African-American culture through the case of three Turkish translations of Langston Hughes’ poem ‘Merry-Go-Round’ by Necati Cumalı (1961), Özcan Özbilge (1985) and Cevat Çapan (1988). Drawing on Newmark’s (1988) and Vlahov and Florin’s (1969) categorizations of cultural items and Kansu-Yetkiner et al.’s (2018) classification of translation strategies for cultural items, the study analyzes source text and target text cultural items descriptively and comparatively. By doing so, the study seeks to determine whether the translators opt for domestication or foreignization in translating items specific to African-American culture into Turkish. The findings are examined along with paratextual elements from the books which feature the three translations to establish justifications for translators’ tendency towards domestication or foreignization. In conclusion, it is argued that regardless of their tendencies, the translators’ strategies cannot be completely placed at one end of an axis of domestication and foreignization but they are somewhere in-between due to different considerations such as stylistic and cultural norms of the source and target cultures.
The Use of an Interpretive Scheme in Examining Two Turkish Translations of Doyle’s “speckled Band”
(2020) Süner, Ahmet; Aktener, Ilgın
This paper descriptively examines two Turkish translations – one published beforeSherlock Holmes was popularized in visual media in the 2000s and one thereafter – ofa Sherlock Holmes story entitled “The Adventure of the Speckled Band” by ArthurConan Doyle to establish how the two translators handled certain aspects of the storydeemed important for a literary interpretation. In determining these importantaspects, it develops and uses an “interpretive scheme” inspired by Damrosch’s (2003)ruminations on “world literature.” The interpretive scheme contains three aspectualcategories, i.e., “referential,” “genre-related” and “stylistic” aspects. The aim of thisexamination is twofold: first, it seeks to find out whether there are differences betweenthe interpretations of these important aspects in the two translations and if so,whether these differences may be a result of the popularization of Sherlock Holmes.Second, it aims to explore the educational implications of translators’ choices intranslating the aforementioned aspects, discussing how the use of an interpretivescheme in the analysis of translations may be helpful in choosing texts for the teachingof English literature to a Turkish-speaking audience.
Yazılı Metinden Sözlü Çeviri için Hibrit Bir Ders Modeli Önerisi
(2023) Aktener, Ilgın
Bu çalışma, Covid-19 sürecinde İzmir Ekonomi Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümünün ETI 208 kodlu Yazılı Metinden Sözlü Çeviri isimli 2. sınıf dersinin tamamıyla çevrim içi ortamda işlenme gereksiniminin bir sonucudur. Çalışmanın hedefi, dersin öğretim elemanı tarafından öğrencilerin zorlu pandemi sürecinde motivasyonlarını sürdürmelerini sağlamak amacıyla tasarlanan çevrim içi ders modelinin öğrenciler üzerindeki etkisini tespit etmektir. Bunu yapmak için, öğrencilerin kılıcı rolüne (student agency) odaklanılarak öğrencilerden ders kapsamında kullanılan çeşitli aktiviteler ve eğitim yöntemleri hakkında bir öz değerlendirme raporu yazmaları istenmiştir. Bu bağlamda, öğrencilerden değerlendirmesi istenilen kalemler şu şekildedir: dersin çevrim içi ortamda işlenmesi, dersteki yazılı metinden sözlü çeviri çalışmalarına aktif olarak katılım (derste söz alıp çeviri yapmak) ve akabinde alınan dönüt, ders içi süreli yazılı metinden sözlü çeviri ödevlerine katılım, ders dışı yazılı metinden sözlü çeviri ödevlerinin çeviri, terminoloji çalışması ve öz değerlendirme kısmı, ders içi kelime oyunları, haftalık konuların farklı olması ve dil ikilisinin iki yönlü kullanımı. Sonuç olarak, çalışma öğrencilerin yorumları doğrultusunda yazılı metinden sözlü çeviri için hibrit bir ders modeli önerisi sunmaktadır.
Yeniden Bağlamlaştırma Aracı Olarak İç Yanmetinler: Modernist Romanların Türkçeye (yeniden) Çevirilerinde Aykırılığın Sunumuna Eleştirel Söylem Çözümlemesi Temelli Çokkipli ve Artsüremli Bir Yaklaşım .
(2023) Aktener, Ilgın; Danış, Pınar; Soylu, Aslı Melike; Yetkiner, Neslihan
ÖZ Bu çalışma, yanmetinlerin, ideolojilerin yeniden üretilmesi ve söylem düzenini belirleyen güç ilişkilerinin farklı kılıcılar tarafından bilinçli bir şekilde kullanımının su yüzüne çıkarılması bakımından verimli bir alan sunduğu fikrini savunmaktadır. Çalışmanın amacı, kültürel ve ideolojik yorumlara açık çokkipli düzlemler yaratabilen özellikle dilsel ve görsel iç yanmetinlerin yeniden bağlamlaştırma sürecinde hangi ideolojik işleyiş biçimleriyle (Thompson, 1990) nasıl kullanılabileceğine odaklanmaktır. Araştırmanın kapsamı, bütünleşik bir yaklaşımla, kaynak kültürde ahlaki nedenlerle damgalanmış, 14 adet İngiliz/Amerikan modernist romanın 71 Türkçe çevirisine eşlik eden, iki kültür arasında müzakereci görevini üstlenen iç yanmetinlerden oluşan makul genişlikte, iyi yapılandırılmış temsil gücü yüksek bir bütüncedir. Kuramsal olarak Eleştirel Söylem Çözümlemesi kapsamında Fairclough?un üçlü modeli temel alınmıştır. Bu kuramsal çatı altında, yöntem olarak Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi modelinin sağladığı dil araçları kullanılarak a) dilsel iç yanmetinler Thompson?ın beşli ideolojik işleyiş biçimleri çerçevesinde, b) görsel iç yanmetin ögeleri Kress ve Van Leeuwen?in (2006) görsel dilbilgisi kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Çeviri metinleri yeni bir bağlama yerleştirme araçları olarak iç yanmetinler, alt ulamlarına ayrılmıştır ve Eleştirel Söylem Çözümlemesi ışığında çözümlenmiştir. Görsel ögeler (özellikle ön kapak ve arka kapaklar) temsil, etkileşimsel ve düzensel üstişlevler açısından çözümlenmiştir. 1940-1960, 1961-1980, 1981-2000, 2001-2021 dönemleri bazında yapılan artsüremli analizler, bir toplumun sosyo-politik dinamiklerinin, üretilen metinler ve söylem dayanaklı uygulamalarla ne denli koşutluk gösterdiğinin ortaya konması bakımından son derece önemli bulgular sunmaktadır.

Browse

Browsing TR Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu / TR Dizin Indexed Publications Collection by Department "İEÜ, Fen Edebiyat Fakültesi, Mütercim Tercümanlık Bölümü"